گلواژه‌های حج و عمره صفحه 346

پیشگاه الهی نصرت طلبید. خداوند دعای او را مستجاب فرموده، خوف را از ضمیرش برطرف ساخت و به وی آرامش و اطمینان قلب عطا فرمود و بدون احساس خطر و اضطراب از طائف خارج شد. (1) 2

أ

طواف‌

نخستین عمل واجب از احرام و ورود به حرم الهی «طواف» (2) است. زائر باید پس از رسیدن به مکه به مسجدالحرام رفته و هفت مرتبه کعبه را طواف کند.

بر انسان حج‌گزاری که حج تمتّع بجا می‌آورد، سه طواف (3) واجب است.

1- طواف عمره تمتّع.

2- طواف حج تمتع.

3- طواف نساء.

پیدایش طواف

پیشینه طواف به دو هزار سال قبل از هبوط حضرت آدم علیه السلام به زمین باز می‌گردد؛ فرشتگان در ناحیه «رذم» از آدم استقبال کرده، به او گفتند: ما دو هزار سال پیش از تو به این خانه حج گزاردیم، آدم پرسید: شما هنگام طواف چه می‌گویید؟ گفتند: می‌گوییم: «سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الْحَمْدُ للَّهِ وَ لا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَ اللَّهُ أَکْبَرُ» (4).

1- شرح و تفسیر دعای مکارم الاخلاق، مرحوم محمّدتقی فلسفی، ج 2، ص 328، به نقل از سیره ابن هشام، ج 1- 2، ص 419.

2- طواف، در لغت مصدر «طاف»، «یطوف»، به معنای گرد چیزی گشتن و در اصطلاح فقهی، طواف پیرامون کعبه گردیدن است. جبران مسعود، الرائد، ج 2، ص 980 به نقل از حج در اندیشه اسلامی، حجةالاسلام سید علی قاضی عسکر، ص 84.

3- طواف درچند آیه قرآن به صورت فعل و نیز به صورت طائفین، سوره حج، آیه 26، سوره بقره، آیه 125 آمد. کشاف اصطلاحات الفنون، ج 2، ص 1140

4- اخبار مکه، ج 1 و 2، ص 45، منشورات شریف رضی.