گلواژه‌های حج و عمره صفحه 405

کرده بود) هنگامی که شنید سعد بن عباده پرچمدار لشکر، شعار انتقام را سر داده و می‌گوید: «الیوم یَوم المَلحَمه»؛ امروز روز انتقام است، پیغمبر به علی علیه السلام فرمود: بشتاب پرچم را بگیر، تو پرچمدار باش و شعار «الیوم یوم المرحمة»؛ امروز روز عفو و رحمت است. (1) را سربده.

به این ترتیب مکه بدون خونریزی فتح شد و جاذبه این عفو و رحمت اسلامی که هرگز انتظار آن را نداشتند، چنان در دلها اثر کرد، که مردم گروه گروه آمدند و مسلمان شدند. در بعضی از تواریخ آمده است پیامبر صلی الله علیه و آله هنگامی که در کنار کعبه ایستاده بود فرمود:

«لا الهَ الّا اللَّهُ وَحْدَهُ وَحْدَه، انْجَزَ وَعْدَه وَ نَصَرَ عَبْدَه و هَزَمَ الْاحْزاب وَحْدَهُ الا انَّ کُلَّ مالٍ أَوْ مَأْثَرَةٍ أَوْ دَمٍ یَدّعی تَحْتَ قَدَمی هاتَینِ الاسدانة الْکَعْبَة» (2).

معبودی جز خدا نیست، یگانه است یگانه، سرانجام به وعده خود وفا کرد، و بنده اش را یاری نمود، و خودش به تنهایی تمام احزاب را درهم شکست. ای مردم! بدانید هر مالی، هر امتیازی، هر خونی مربوط به گذشته و زمان جاهلیت است همه در زیر پاهای من قرار گرفته، یعنی همه امتیازات عصر جاهلیت، باطل شده است. لذا تمام پرونده‌های گذشته بسته می‌شود، جز پرده‌داری کعبه.

3

أ

فدک‌

فدک یکی از دهکده های آباد اطراف مدینه در حدود 140 کیلومتری نزدیک خیبر بود که سال هفتم هجرت که قلعه های خیبر یکی پس از دیگری در برابر رزمندگان اسلام سقوط کرد و قدرت مرکزی یهود در هم شکست، ساکنان فدک از در صلح و تسلیم در برابر پیامبر صلی الله علیه و آله درآمدند، و نیمی از زمین و باغ های خود را به آن حضرت واگذار کردند و نیم دیگری را برای خود نگه داشتند و در عین حال، کشاورزی سهم پیامبر صلی الله علیه و آله را نیز بر عهده گرفتند و در برابر زحماتشان حقی از آنان می‌بردند.

1- تفسیر نمونه، ج 27، صفحه 409.

2- بحار الانوار، ج 21، ص 105.