گلواژه‌های حج و عمره صفحه 456

حرف «م»

ماه‌های حج‌

به استناد آیه شریفه «الْحَجُّ أَشْهُرٌ مَعْلُوماتٌ» (1)

و روایات ائمّه معصومین علیهم السلام، زمان برگزاری حج ماه‌های شوال، ذی‌القعده و ذی‌الحجه است که اشهر حج نامیده می‌شود. البته این ماه‌های شروع حج است و گرنه عمده اعمال حج در دهه اوّل ذی‌الحجه به ویژه روزهای نهم تا دوازدهم انجام می‌شود.

توضیح اینکه: زمان انجام عمره تمتع از اوّل ماه شوال تا نهم ذیحجه است و حج تمتّع از نهم ذیحجه شروع می‌شود. عمره تمتع و حج تمتع باید در یک سال انجام شود، آن هم طی ماه‌های شوال، ذیقعده و ذیحجه و تاخیر حج آن تا سال بعد جایز نیست، اگرچه تمام سال را در حال احرام به سر برد.

بنابراین ذیقعده و ذیحجه ضمن آنکه از ماه‌های حرامند، از ماه‌های حج هم محسوب می‌شوند، در حالی که شوال از ماه‌های حرام نیست، ولی از ماه‌های حج شمرده می‌شود، همین طور محرم و رجب گرچه از ماه‌های حرام هستند ولی از ماه‌های حج شمرده نمی‌شوند. لذا نسبت ماه‌های حرام و حج، نسبت عموم و خصوص من‌وجه است که موارد مشترک آن‌ها ذیقعده و ذی‌حجه است.

اگر سؤال شود با آنکه اصل عمل حج(اعم از تمتع، افراد و قران) از نهم تا سیزدهم ذیحجه بیشتر به درازا نمی کشد، چرا این سه ماه(شوال، ذیقعده، ذیحجه) به عنوان ماه‌های حج نامیده می‌شوند؟

پاسخ آن است که عمره تمتع بخشی از حج تمتع است که وقت انجام آن از اوّل شوال تا هنگام احرام حج در ذی‌الحجه است و از این پس، ظرف احرام خود حج و مراسم آن است. و در مورد حج افراد و قران(که عمره آنها پس از برگزاری اصل حج قرار دارد) دانسته شد که ظرف احرام آنها از اول شوال تا نهم ذیحجه است، و روز نهم تا سیزدهم ظرف عمل خود حج می‌باشد یعنی شخص مختار است که از اول شوال تا نهم ذیحجه هر روزی که خواست به عنوان حج «افراد» یا «قران» محرم شود. با توجه به مطالب یاد شده، این سه ماه «ماه‌های حج» خوانده می‌شوند و اما اینکه زمان حج تا سیزدهم

1- سوره بقره: 197