گلواژه‌های حج و عمره صفحه 57

سوم: رحمت پروردگار شامل حالت خواهد شد.

امام علیه السلام فرمود: اولًا پسر رسول خدا بودن مرا ایمنی نمی دهد، زیرا که خداوند می‌فرماید: «فَلا أَنْسابَ بَیْنَهُمْ یَوْمَئِذٍ وَ لا یَتَساءَلُونَ» (1)

(روز قیامت نسبت و فامیلی مطرح نیست).

ثانیاً در مورد شفاعت جدّم همان گونه است که خداوند می‌فرماید:

«لا یَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضی» (2)

(شفاعت نمی کنند مگر کسانی را که خداوند رضایت دهد)

ثالثاً در مورد رحمت پروردگار، «اءِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِیبٌ مِنَ الْمُحْسِنِینَ» (3)

. رحمت خدا به نیکوکاران نزدیک است.

17

أ

استطاعت‌

«استطاعت» به معنای مستطیع بودن، تمکن داشتن، قدرت داشتن و قادر بودن است. (4) صاحب کتاب «معارف ومعاریف» می‌نویسد:

استطاعت، قدرت، قوت، وسع و طاقت، در لغت قریب المعنی می‌باشد. در اصطلاح فقها، به نوشته صاحب «حدائق الناضرة» (5) فقهای امامیه استطاعت را به زاد و توشه و راحله(مرکب و وسیله سفر) تفسیر نموده‌اند. استطاعت یکی از شرایط وجوب حج است، چنانچه خداوند متعال فرمود: «وَ لِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَیْهِ سَبِیلًا» (6)

طبق نوشته مرحوم نراقی صاحب «مستند الشیعه» و سید یزدی مؤلف «عروة الوثقی» استطاعت مشتمل بر اقسام ذیل است:

الف: استطاعت مالیه، یعنی داشتن زاد وراحله(توشه سفر، ومرکب مناسب حال، وبالاخره مخارج رفت وبرگشت)

1- مؤمنون، آیه 101.

2- انبیاء، 28. سیره عملی اهل البیت، سید کاظم ارفع، ص 369. کشف الغمة، ج دوّم، ص 305.

3- سوره اعراف، آیه 56

4- لغت‌نامه دهخدا، کلمه استطاعت.

5- حدائق الناضرة، ج 14، ص 80.

6- سوره آل عمران، آیه 97.