گلواژه‌های حج و عمره صفحه 78

22

أ

اصحاب صُفّه‌

یکی از مکان‌های مقدس مسجدالنبی صلی الله علیه و آله، «صفّه» (1) می‌باشد. هرگاه از باب جبرئیل، وارد مسجدالنبی شوید و مستقیم به سمت جلو بروید، طرف راست شما(بین باب جبرئیل تا باب النساء) در جهت شمالی حجره طاهره، مساحتی است برجسته و ممتاز و یک پله از سطح مسجد بالا است، این‌جا محل زندگی «اصحاب صفه» (2) در زمان پیامبر صلی الله علیه و آله بوده است.

پیش از آنکه، کعبه به عنوان قبله مسلمین، تعیین گردد، قبله و محراب مسجدالنبی صلی الله علیه و آله «که رو به بیت‌المقدس بوده است» مقابل صفه قرار داشته است.(در حال حاضر پشت به قبله قرار دارد).

این محل در گذشته، خارج از مسجد و خانه پیامبر صلی الله علیه و آله بوده است. اکنون این مکان تاریخی، داخل مسجد و جزء مسجد و حرم شریف شده است. سرپرستی آن پاک مردان را، یک سیاه کوتاه قد، به نام «جویبر» عهده‌دار بود. او پیشوای اصحاب صفّه بود و چون در کنار مسجد بودند، هنگام نماز اولین صف نماز جماعت، به آنان اختصاص داشت. (3) برخی از معاصران درباره صُفّه نوشته‌اند: (4) زمینی که به اهل «صفه» اختصاص داده شده بود، مساحتی 96 متری و مسقّف بود، که در منتهی‌الیه شرقی مسجد، کنار دیواره شمالی قرار داشت. (5) این محل، سقفی داشت تا اصحاب صفّه از تابش خورشید در امان باشند و بتوانند در سایه آن

1- صفه به ضم صاد و تشدید فاء، سایبانی بوده در انتهای مسجد رسول اللَّه صلی الله علیه و آله که مسلمانان مهاجر مستمند در پناه آن به سرمی‌بردند و اهل صفه منسوب به آن جا می‌باشند.

2- لسان العرب، ج 9، ص 195.

3- راهنمای حرمین شریفین، مجلد 4 و 5، جزء 5، ص 78- 77.

4- آثار اسلامی مکه و مدینه، ص 234.

5- جایی که امروزه به عنوان صفّه، نشان می‌دهند و در اصل دکّه آغایان و یا خواجگان حرم، نام دارد، نباید محل اصلی صُفه باشد، بلکه صفه در غرب آن، داخل مسجد زمان پیامبر صلی الله علیه و آله قرار داشته است. مکان موجود که به خطا، صُفه نامیده می‌شود، در عصر پیامبر صلی الله علیه و آله و تا زمان توسعه مسجد توسط «ولید بن عبدالملک»، به سال 88- 91 خارج از مسجد بوده و محل حجرات برخی از زنان پیامبر صلی الله علیه و آله بوده است. همان.