گلواژه‌های حج و عمره صفحه 96

حرف «ب»

بَرائَت از مشرکین‌

برائت در لغت:

واژه «برء» و «براء» به معنای کناره‌گیری و بیزاری از هر چیزی است که مجاورت با آن مورد کراهت باشد، لذا گفته می‌شود: بَرِئتُ مِنَ المَرض، از بیماری بهبودی یافتم و «بَرِئتُ من فلان» از دست فلانی نجات یافتم. خداوند در قرآن مجید می‌فرماید:

«أَنَّ اللَّهَ بَرِی‌ءٌ مِنَ الْمُشْرِکِینَ وَ رَسُولُهُ» (1)

برائت از مشرکین تعبیری است قرآنی به مفهوم بیزاری و اجتناب از مشرکین و دشمنان اسلام و قطع پیوند با آنها. این تعریف به فعالیت‌هایی که در بعد سیاسی حج به صورت اجتماعی انجام می‌گیرد نیز اطلاق می‌شود.

برائت در اصطلاح:

برائت به این معنا، با معنی لغوی آن بی‌تناسب نیست و در واقع مفهوم برائت، از بیزاری که یک امر قلبی و عاطفی باشد فراتر رفته و شامل کناره‌گیری، منزوی ساختن و طرد عمل مشرکان و توطئه‌گران نیز شده است و همانگونه که مفسران گفته‌اند:

به معنای رفع امان و سلب مصونیت و عدم تعهد در برابر مشرکان و حتی جنگ با آنان می‌باشد، چه آنان آغازگر توطئه بوده و نقض عهد کرده و مهلت و مدت پیمانشان به پایان رسیده است.

گرچه اعلام برائت از مشرکان در امت‌های پیشین بوده است ولی با ظهور اسلام و بعثت پیامبر صلی الله علیه و آله این امر در دین اسلام به اوج خود رسید (2)، به طوری که اعلام عمومی «برائت از مشرکین» و احکام

1- سوره توبه، آیه 3

2- در اواخر سال نهم هجرت، پیک وحی، آیاتی چند از «توبه»(برائت) را آورد و پیامبر صلی الله علیه و آله را مأمور نمود که شخصی را روانه‌مکّه کند که در موسم حجّ، آیات یاد شده را همراه با قطعنامه چهار ماده‌ای بخواند.