حج، حقیقت جاودانه نگاهی ادبی به جغرافیای ادبی صفحه 157

تعمیر کردند.

ب) علل تهلیل و تسبیح

ب) علل تهلیل و تسبیح

«سبحان الله، والحمدالله، ولا اله الا الله، والله اکبر»

این چهار جمله، رمزهای توحید هستند (تسبیح، تحمید، تهلیل و تکبیر) و حقیقت این چهار ضلع عرش الهی نیز به شکل بسیط و بدون هیچ گونه کثرتی، در وجود الهی دارای وحدت حقیقی است.

ج) آیات الهی در مسجدالحرام1

اشاره

ج) آیات الهی در مسجدالحرام(1)

قرآن مجید می فرماید: در مسجدالحرام نشانه های آشکاری وجود دارد (فِیهِ آیَاتٌ بَیِّ-نَاتٌ مَّقَامُ إِبْرَاهِیمَ)(2) که برخی از آیات آن عبارتند از: مقام ابراهیم؛ حجرالاسود؛ چاه زمزم؛ حجر اسماعیل؛ صفا؛ مروه.

مقام ابراهیم1

مقام ابراهیم(3)

فِیهِ آیَاتٌ بَیِّنَاتٌ مَّقَامُ إِبْرَاهِیمَ وَمَن دَخَلَهُ کَانَ آمِنًا وَلِلّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَیْهِ سَبِیلاً وَمَن کَفَرَ فَإِنَّ الله غَنِیٌّ عَنِ الْعَالَمِینَ. (آل عمران: 97)

در آن نشانه هایی روشن و [برای نمونه] مقام ابراهیم است و هر که در آن درآید، در امان است و برای مردم واجب است که به خاطر خدا حج آن خانه را به جا آورند [البته بر] کسی که بتواند به سوی آن راه یابد و هر که کفر ورزد، به یقین، خداوند از جهانیان بی نیاز است.

1- برای مطالعه بیشتر نک: میقات، ش1، ص87.
2- نک: آل عمران: 97.
3- برگرفته از: صهبای حج، صص276 - 280؛ تاریخ و آثار اسلامی مکه مکرمه و مدینه منوره، ج1، صص54 - 57.