حج، حقیقت جاودانه نگاهی ادبی به جغرافیای ادبی صفحه 310

نه، نه! اساسی ترین اگرها را نگفتم. این حج، مثل طبیعت است؛ خود اسلام است، اسلامی نه با کلمه، که با حرکت بیان می شود: یک پدیده مشابه!

هر چه در آن به غواصی فرو روی، به انتها نمی رسی؛ لایتناهی است، به اندازه ای که بفهمی، معنا دارد. فقط کسی می تواند مدعی باشد و همه اش را می فهمد که هیچش را نفهمیده است!

اگرهای اساسی را از قلم انداختم:

اگر در موسم آمده باشی!

اگر در میقات حضور یافته باشی!

اگر احرام پوشیده باشی!

و ... چه می گویم؟

«تو» کیستی؟

«من» کیستم؟

«فرد» هیچ کاره است.

قرآن از مردم سخن می گوید، نه از فرد.

چه زیباست کلمه ای که به کار می برد: «الناس!»

اسم مفرد ندارد؛

دست خدا، در «جماعت» است.

رمی جمرات1

رمی جمرات(1)

سه پایگاه پشت سر هم؛ هر یک به فاصله چند صد متری، در طول یک خط