تفسیر آیات حج : ویژه جوانان صفحه 11

توانستیم برداشت هایی، حتی از نوع استحسان عقلی، از مناسک حج داشته باشیم، می توانیم آن را به صورت احتمالی بیان کنیم؛ چراکه بیان چنین برداشت هایی به معنای صدور فتوا نیست.

برای مثال، در سعی صفا و مروه، هروله تنها برای مردان قرار داده شده است. ممکن است انسان با تفکر به این نتیجه برسد که چون هروله زنان، موجب تحریک جنسی مردان می شود، ازاین رو برای آنان قرار داده نشده است. هرچند این برداشت عقلی، نمی تواند علت و ملاک حکم را روشن سازد، ولی می تواند توجیهی برای تفاوت هروله زنان و مردان باشد. بنابراین نمی توان نتیجه گرفت که اگر در سعی صفا و مروه مردی نباشد، هروله بر زنان لازم می شود.

گفتنی است برداشت های عقلی نباید به گونه ای باشد که به «تفسیر به رأی» ختم شود. که در احادیث حرام و ممنوع شمرده شده است. (1) تفسیر به رأی آن است که انسان بدون توجه به قرائن عقلی و نقلی مطلبی را براساس رأی و گمان خود از آیات برداشت کند و به صورت قطعی به خدای متعال نسبت دهد. (2)

5. سخنان دانشمندان و عارفان

سخنان بزرگان دین می تواند همچون چراغی روشنگر برای ما باشد تا ما را به سر منزل مقصود رهنمون کند. بنابراین استفاده از راهنمایی آنان