تفسیر آیات حج : ویژه جوانان صفحه 158

استفاده می شود که هرگاه نشانه هایی از توطئه و نقض پیمان مشاهده شد، مسلمانان حق دارند پیمان را یک جانبه لغو کنند. ولی باید جوانمردانه لغو پیمان را اعلام نمایند.

آموزه ها و پیام ها

1. خدا و رسولش در برابر مشرکان پیمان شکن، تعهدی ندارند.

2. از مشرکان بیزاری بجویید و برائت خود را اعلام کنید.

ذکر و دعا در ایام حج

فَإِذا قَضَیْتُمْ مَناسِکَکُمْ فَاذْکُرُوا اللّهَ کَذِکْرِکُمْ آباءَکُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِکْراً فَمِنَ النّاسِ مَنْ یَقُولُ رَبَّنا آتِنا فِی الدُّنْیا وَ ما لَهُ فِی الْآخِرَهِ مِنْ خَلاقٍ . (بقره: 200)

و هنگامی که اعمال [حج] خود را به جای آوردید، همانند یادآوری شما از نیاکانتان، یا با یادمانی شدیدتر، خدا را به یاد آورید و از مردم کسی است که می گوید: «[ای] پروردگار ما! به ما، در [همین] دنیا بده» و حال آنکه برایش در آخرت هیچ بهره ای نیست.

نکته ها و اشاره ها

1. از امام باقر(علیه السلام) نقل شده است که مردم در زمان جاهلیت، پس از انجام دادن مراسم حج، اجتماعی تشکیل می دادند و افتخارات موهومی که از پدرانشان نصیب آنها شده بود و شرح حال آنان را برمی شمردند. (1)

قرآن کریم در این آیه یادآور می شود که پس از مراسم حج، به یاد