امیر المؤمنین اسوه وحدت صفحه 101

عبد الله:اگر جانشین تعیین می کردی خوب بود.

عمر:چه کسی را؟

عبد الله:تو سعی خود را به کار می بری،چه آن که تو پروردگار آنان نیستی.فرض کن اگر[بودی]کسی را به سرپرستی زمین خود،فرستاده بودی آیا دوست نداشتی به جای او کسی را بگماری تا به زمین برگردد؟

عمر:چرا.

عبد الله:فرض کن اگر کسی را به شبانی گوسفندانت می گماردی آیا دوست نداشتی که مردی را به جای او تعیین کنی تا او برگردد؟ (10)

با این که او از تعیین یک فرد معین به جانشینی خود سرباز زد ولی به چیزی شبیه تعیین خلیفه وصیت کرد.او شش نفر را برگزید و به آنان حق انتخاب خلیفه ای از بین خود را عطا کرد.و به آنان دستور داد اگر اکثریتی حاصل،از رای اکثریت،و اگر اکثریت به دست نیامد از گروه عبد الرحمان بن

عوف،پیروی کنند.

پس عمر امر مسلمانان را به اهمال وانگذاشت،بلکه برای آنان راهی نشان داد که خیلی روشن آنها را به انتخاب خلیفه رهبری می کرد.

پیامبر (ص) هر وقت مدینه را ترک می کرد،جانشین می گذاشت

پیامبر وقتی که مدینه را چند هفته و حتی چند روزی ترک می گفت،مردی از اصحابش را به جانشینی خود در آن شهر می گمارد.هنگام عزیمت به جنگ بدر،ابو لبابه،روز دومه الجندل ابن عرفطه،در ایام جنگهای بنی قریظه،بنی لحیان و ذی قرد،ابن ام مکتوم را به جای خود تعیین کرد.روز بنی المصطلق ابی ذر،روز خیبر،نمیله،مدت عمره قضا ابن عضبط،روز فتح مکه ابو رهم،در جنگ تبوک علی بن ابی طالب و در حجه الوداع ابو دجانه انصاری را جانشین خود قرار داد (11) .