امیر المؤمنین اسوه وحدت صفحه 251

معاویه پس از تاخیری چند،قبیصه عبسی را با طوماری که مهر شده بود فرستاد.عنوان نامه چنین بود.از معاویه به علی.او به فرستاده اش دستور داد.تا با در دست داشتن طومار وارد مدینه شود،و سفارش لازم را به او کرد تا چه بگوید.هنگامی که قبیصه وارد مدینه شد،مردم دریافتند که معاویه مخالف است.هنگامی که قبیصه طومار را به امام (ع) داد،امام هر چه نگاه کرد چیزی در آن ندید.امام از او پرسید:پشت سر چه خبر؟قبیصه جواب داد;در امانم اگر بگویم؟پس از این که امان گرفت،گفت:من گروهی را پشت سر گذاشتم که جز به رهبری راضی نیستند.امام (ع) فرمود:به رهبری چه کسی؟جواب داد:کسی که جمعیت تو را به هم ریخته است من شصت هزار پیرمرد را پشت سر گذاشتم که

زیر پیراهن عثمان را در برابر چشم خود روی منبر دمشق انداخته اند و گریه می کنند.سپس امام (ع) فرمود:«آیا خون عثمان را از من مطالبه می کنند؟آیا من بیش از همه طالب خون عثمان نیستم؟بار خدایا!به تو بی گناهی خودم را نسبت به خون عثمان ابراز می دارم.به خدا قسم،قاتلان عثمان خلاص شدند،مگر خدا بخواهد،زیرا اگر خدا اراده اش به امری تعلق بگیرد،انجام می گیرد.»

پاسخ امام (ع) بر این مبارزه طلبی آشکار این بود که تا حد ممکن به گردآوری سپاه بپردازد تا این سرکش خطرناک را سرکوب سازد.پرچم را به دست فرزندش محمد بن حنفیه داد،عبد الله بن عباس را بر میمنه،عمر بن ابی سلیمه را بر میسره،و ابو لیلی جراح را بر مقدمه سپاه گمارد.قثم بن عباس را در مدینه به جای خود تعیین کرد.به قیس بن سعد استاندار خود در مصر،عثمان بن حنیف استاندار بصره و ابو موسی اشعری استاندار کوفه،نوشت تا مردم را برای حرکت به جانب شام آماده کنند.خود او نیز مردم مدینه را دعوت کرد.او در ضمن سخنانش به مردم مدینه چنین فرمود:«براستی که نظم امر شما در حکومت الهی میسر است،پس به فرمان خدا-بدون انکار و اکراه-تن در دهید!به خدا سوگند،که یا موفق به انجام این کار می شوید و یا خداوند حکومت اسلام را از شمابه دیگران منتقل می کند و بعد هرگز به شما برنمی گردد،مگر این که دوباره اطاعت از امر او مسلم شود.حرکت کنید به جانب این قومی که می خواهند اجتماع شما را از هم بپاشند!شاید خداوند به وسیله شما مفاسد مردم جهان را اصلاح کند و هلاک کند کسی را که مخالف شماست.»

امام (ع) مشغول جمع آوری نیرو به قصد بسیج همه امکانات خود

برای مواجه شدن با این گروه تبهکار بود که اخبار خروج ام المؤمنین عایشه،و طلحه و زبیر به جانب بصره به امام (ع) رسید،امام ناگزیر شد تا پایان مشکل جدید،حرکت سپاه به سمت شام را به تاخیر بیندازد.

امام (ع) حرکت سپاه خود را به سمت شام از آن جهت به تاخیر نینداخت که رهبران سه گانه خطرناکتر از معاویه بودند،بلکه از آن نظر که خروج رهبران سه گانه به سوی عراق به خطر معاویه،خطر جدیدی را افزوده بود که اگر امام (ع) با سرعت آن را پیشگیری نمی کرد،به طور یقین از کمکهای نظامی و مالی-در مورد هدف خود یعنی سرکوبی دشمن اموی خویش که مجسمه بزرگترین خطر برای وحدت امت بود-محروم می گشت.

اگر رهبران سه گانه هر یک بتنهایی،مخالف حکومت امام می بودند،با همه توانی که داشتند در حدی نبودند تا خطری در مقابل وحدت امت ایجاد کنند،زیرا،برای امام سرکوبی قدرت ایشان آسان بود.شورش ایشان ناگهانی بود،و آنان زیرکی،سپاه انبوه و نظام اجتماعی معاویه را نداشتند.مردم در بصره با آنان مخالفت کردند و موقعی که ایشان وارد بصره شدند-پیش از این که امام (ع) برای ملاقات با آنان حرکت کند-با ایشان به جنگ پرداختند.اما معاویه،هر چند این رهبران موضعگیری او را نداشتند،خود بتنهایی خطری محسوب می شد.زیرا او کاملا چاره اندیشی کرده بود و شورش او نه تنها ناگهانی نبود،بلکه او در طول دو سال آمادگی لازم را پیدا کرده بود.وی در میان مردمی زندگی می کرد که با او مخالفتی نداشتند و سپاهی بزرگ و منظم داشت که از فرمان او دمی سرپیچی نمی کرد.پس در توان او بود تا با حکومت امام به ستیزه برخیزد،هر چند از خارج شام کمکی دریافت نکند.به همین دلیل بزرگترین

هدف امام-پس از فراغتش از جنگ بصره،آمادگی و تجهیز برای روبرو شدن با این دشمن خطرناک وحدت و آینده امت بود.

برای این که امام (ع) در مقابل معاویه برهانی اقامه کرده باشد،به همراه جریر بن عبد الله بجلی نامه ای برای او می فرستد،و در آن نامه او را به صلح و پیوستن به پیروان خود،به توده مسلمانانی که با او بیعت کرده بودند،فرا می خواند.و در نامه یادآور می شود،اشخاصی که با او بیعت کرده اند همان کسانیند که با ابو بکر،عمر و عثمان بیعت کرده اند و در حقیقت،اهل شورا همان مهاجران و انصارند.هر گاه آنان با کسی بیعت کنند،بیعت ایشان موجب یعت سایر مسلمانان خواهد بود و اگر از امر ایشان خارج شود،به مخالفت و یا بدعت خارج شده است و آنان او را به اطاعت وا می دارند.اگر کسی خودداری از بیعت کند،ایشان با او می جنگند، زیرا به راهی جز راه مؤمنان رفته است.