امیر المؤمنین اسوه وحدت صفحه 253

بیشتر از سپاه امام بود.دو سپاه در صفین روبرو شدند.سپاه معاویه پیش از سپاه امام،کنار رود فرات،فرود آمد.بدین گونه،لشکر امام ناچار شد که دور از آب فرات اردو زند.

2 -ایده آلیسم و ماکیاولیسم

معاویه کسی نبود که در راه رسیدن به هدف خود از به کار گرفتن هر نوع وسیله ای،هر چند تبهکارانه،تقوا و پرهیزی داشته باشد.براستی که او معتقد بود حالاکه جلوتر به آب رسیده است پس،چرا از اسلحه کشنده خطرناک یعنی جلوگیری از نوشیدن آب،برای پیروزی بر علی (ع) و سپاهیانش استفاده نکند؟بدین سان،باید دشمنانش را از نوشیدن آب مانع شود، در آن صورت،دشمنان یا باید از تشنگی بمیرند و یا تسلیم شوند.عطش آنان را طعمه ای سهل برای سپاه معاویه می سازد که با تمام قدرت خود برای مبارزه آمادگی دارد زیرا آب و غذای کافی در اختیار دارد.به این وسیله،پیروزی برای معاویه قطعی به نظر می رسید و مرگ دهها هزار تن از مسلمانان هم با این روش تبهکارانه زشت،دل مرده معاویه را تکان نمی داد.نبایستی هم قلب او بلرزد زیرا،میان کسانی که به مرگ تهدید می شدند،برادر پیامبر (ص) علی (ع) ، حسن و حسین،دو سرور جوانان اهل بهشت،و نوادگان رسول خدا (ص) و همه اصحاب پیامبر (ص) از اهل بدر و احد بودند!برای چه قلب معاویه در تصمیم بر ارتکاب چنین جنایتی بلرزد؟ مگر هدفش این نیست که بر حق و بر امام هدایت و یاران او پیروز گردد؟چه فرق است میان کشته ای با کشته دیگر به هر شکل و روشی که می خواهد باشد؟از دیدگاه معاویه بین رسیدن به پیروزی با شمشیر یا نابودی هفتاد هزار تن با اسلحه تشنگی هیچ گونه تفاوتی وجود نداشت.

آری،نابود کردن سپاه،با سلاح جلوگیری

از نوشیدن آب،برای او مطلوبتر بود.زیرا،آن نوع پیروزی او را مجبور نمی ساخت که تا با امام در جنگی با شرایط عادی درگیر شود.چرا که در جنگ سرنوشت ساز،امام به پیروزی می رسید.اما نابودی با سلاح جلوگیری از آب ممکن بود متضمن نتیجه ای مطابق مصلحت او باشد.

از این گذشته،که عمرو،همقسم او-با آن که پرهیزگارتر از او نبود-مانع از به کار گرفتن این سلاح شد،زیرا دریافته بود که این روش-با همه زشتی-نه تنها پیروزی را عاید معاویه نخواهد کرد،بلکه موجب زبونی و سستی خواهد بود.اما علی (ع) ،کسی که در شجاعت ضرب المثل است،هرگز تا هنگامی که فرمانده سپاه است،تشنه نخواهد ماند با همه اینها،معاویه بشدت از شنیدن نصیحت همقسم و مشاور خویش خودداری کرد.امام (ع) کسی نزد معاویه فرستاد که او برای مبارزه به خاطر آب نیامده است بلکه به خاطر احقاق حق و از میان برداشتن باطل و به منظور یگانگی کار مسلمانان و باز گرداندن آنها به وحدتی مقدس که خواهشهای نفسانی رهبران آزمند و آشوبگر،آن را پراکنده است،آمده است.معاویه به هیچ کدام از اینها توجهی نکرد و برای امام (ع) جز پیکار برای آب راهی باقی نگذاشت سپاه امام (ع) نخستین نبرد مقدس خود را در برابر معاویه و سپاهیانش در راه به دست آوردن آب،شروع کرد و پیروزی هم یار او شد.در جایگزینی ساحل فرات و بیرون راندن سپاه اموی از قرارگاه خود،موفق شدند;تا جایی که در نزدیک آب قرار گرفتند.به این ترتیب،وضع دگرگون شد و برای امام (ع) و سپاهش این امکان پیدا شد تا با دشمنان خود همان رفتاری را بکنند که دشمن تصمیم گرفته بود با ایشان انجام دهد.در امکان امام بود تا دشمنانش

را با همان سلاح خودشان نابود سازد.و لیکن آیا امام (ع) به چنان کاری دست خواهد زد؟

در این جا،تاریخ جنگها در مقابل عظمت علی بن ابی طالب (ع) سر تعظیم فرود می آورد.این جاست که علی با قامتی استوار میان رهبران تمام امتها چون کوهی می ایستد تا این که به نسلهای آینده بشر درس توام با فضیلت خود را بیاموزد.براستی که دین اسلام در برابر جنگهای نابود کننده با تمام اشکال و انواعش می ایستد.اگر،رهبران ملتها در قرن بیستم به خود اجازه می دهند تا با استفاده از سلاحهای اتمی،ساکنان کره زمین را از بین ببرند و تاکنون هم-با آن که خطر جنگهای هسته ای تمام نوع بشر را تهدید به نابودی می کند-استعمال آن را تحریم نکرده اند،اسلام (سیزده قرن پیش) چیزی را که بمراتب کمتر از آن است تحریم کرده است.از جمله تعلیمات اسلام،تحریم کشتن کودکان،زنان،پیر مردان و تسلیم شدگان سپاه دشمن،ویران کردن خانه های دشمن و بریدن درختان آنان است.اما از نظر اسلام،جنگ ویرانگری که قوی و ضعیف،بزرگ و کوچک را از بین می برد بزرگترین جنایتهاست.

البته ایمان به اصول اسلامی چیزی است و اجرای آن چیز دیگری.براستی تاریخ گواهی می دهد که رهبران ملتها و فرمانروایان در صورتی به اجرای این مقررات می پردازند که به سودشان باشد،اما همین که اجرای آن میان ایشان و مقاصدشان فاصله ایجاد کند،نه تنها در مقابل آن تسلیم نمی شوند،بلکه آن را در جهت تمایلات و خواستهای خود توجیه می کنند.

من تصور نمی کنم پس از پیامبر (ص) کسی،نسبت به دشمنش،همانند امام علی،موضعگیری کرده باشد،آن هم پس از این که دشمن سلاح مهلک منع آب را با هر توجیهی برای نابود کردن او و سپاهش به عنوان یک اسلحه به کار برده