امیر المؤمنین اسوه وحدت صفحه 301

معاویه با این که اسرافکاری و ولخرجی بسیار آشکاری داشت تا زمانی که خلیفه از دنیا رفت در سمت خود باقی ماند.معاویه با باقی ماندنش در آن منطقه مهم توانست یارانی فراهم آورده و

دوستی سران قبایل را جلب کند تا آن جا که از نظر قدرت وتوانمندی به جایی برسد که خلیفه پیش از مردنش اعضای شورا را ترساند که اگر با هم اختلاف پیدا کنند و به یکدیگر حسد بورزند،معاویه خلافت را بزور تصرف خواهد کرد.

ضرورتی ندارد که بگوییم باز بودن دست معاویه در دو منطقه شام و اردن در آن مدت دراز، باعث این پیش بینی می شد که دستیابی علی (ع) به پایگاهی مردمی در آن منطقه غیر ممکن گردد.و از معاویه جز این انتظار نبود که تمام روزنه هایی که ممکن بود به وسیله آنها اطلاعاتی از گذشته امام (ع) و وضع موجودش به گوش توده مردم برسد،مسدود کند.

شورا خلافت را در اختیار بنی امیه قرار می دهد

گذشته از این که،اگر عمر،علی را به جانشینی تعیین می کرد،برای علی (ع) غلبه بر بنی امیه مشکلی غیر قابل حل نبود.حتی،اگر پس از خلیفه دوم به حکومت می رسید،در توان امام (ع) بود که بدون هیچ مشقتی ریشه بنی امیه را از سرزمین شام قطع کند،زیرا که آنها هنوز به منتهای قدرت خود نرسیده بودند.و لیکن خلیفه دوم با حسن نیت خود،خلافت را در جهت تازه ای قرار داد که پیامدهایی دور درپی داشت.از جمله نتایج فوری آن،دو جریان بود که رسیدن مسالمت آمیز امام (ع) به خلافت و قرار گرفتن آن در قبضه امام (ع) را امری غیر ممکن می ساخت.

اما نتیجه اول عبارت است از بالا رفتن ناگهانی نیروی بنی امیه

در حالی که بنی امیه،به خلافت از دور چشم داشتند،در نصف روز،بین ظهر تا شام زمام خلافت را به دست گرفتند.علی رغم این که خلیفه می دید اگر علی (ع) عهده دار خلافت شود مسلمانان را به راه روشن هدایت می کند،خودداری کرد از این که او را به خلافت تعیین کند.و خودداری وی به این دلیل بود که نمی خواست نه در زمان حیات و نه پس از مرگ، سؤولیت خلافت را بر عهده گیرد.بنابراین روش شورا را ابتکار کرد به این ترتیب که امر خلافت را به شش تن از مهاجران قرشی محول کرد که علی (ع) یکی از آنها بود.و دیگران عبارت بودند از عثمان،عبد الرحمان بن عوف،زبیر بن عوام،طلحه بن عبید الله و سعد بن ابی وقاص. خلیفه مورد انتخاب فقط از این شش نفر باشد،و تنها این شش نفر باشند که خلیفه را می توانند انتخاب کنند.و چون خلیفه در گذشته می دید که علی (ع) شایسته ترین فردی است که اگر به خلافت برسد،امت را به حق رهبری خواهد کرد،بنابراین انتظار می رفت

که کفه او را ترجیح دهد به این ترتیب که دستور دهد تا در صورت اختلاف نظر اعضای شورا از دسته ای پیروی کنند که علی (ع) در میان آنهاست.اما او کاری کرد که انتظار نمی رفت او دستور پیروی از گروه عبد الرحمان بن عوف را داد،در صورتی که از عبد الرحمان جز این انتظار نمی رفت که عثمان را انتخاب کند زیرا که پیوند خویشاوندی نزدیکی با او داشت.و جز آنچه انتظار می رفت رخ نداد.و این چنین خلیفه دوم،با حسن نیت خود بنی امیه را به آن چیزی رسانید،که خواب آن را می دیدند.او برای خلافت،عثمان،مناسبترین فرد خاندان اموی را انتخاب کرد که مصلحت خود و افراط در دوستی اعضای فامیل را آماده ساخته بود تا پلی باشد، برای عبور خلافت،از نخستین مهاجران که در راه یاری پیامبر خدا (ص) مبارزه کردند به دشمنان دیرینه پیامبر (ص) .و خلافت خلیفه سوم،دوام حکومت،گسترش دامنه سلطنت و شهرت گسترده و رشد قدرت معاویه را تضمین کرد.خلیفه جدید در آغاز خلافت خود، فلسطین و دیگر اراضی شام را ضمیمه قلمرو او کرد،و او حاکم قلمروی وسیع و غنی شد آزاد و بی قید و شرط هر طور که مایل بود،بدون این که قدرتی برتر بر او نظارت کند،در امور دخل و تصرف می کرد.و به این ترتیب نیرومندترین مرد جهان اسلام گردید و پیش از این که خلیفه سوم از دنیا برود،توانست در میدان مبارزه هر قدر که سپاه بخواهد فراهم آورد،بالغ بر حدود یکصد هزار جنگجو که با فرزندان و غلامانشان از بیت المال شام مقرری دریافت می کردند، بیت المالی که معاویه چون مال شخصی خود از آن استفاده می کرد.و با مال فراوانی که

در اختیار داشت یارانی فراهم آورد.خلیفه سوم ولید بن عقبه و بعد از او سعید بن عاص را که هر دو از بنی امیه بودند والی کوفه،و عبد الله بن عامر اموی را استاندار بصره،و عبد الله بن سعد بن ابی سرح را (که برادر رضاعی خلیفه بود) به استانداری مصر تعیین کرد.و از طرفی مروان بن حکم مطرود پیامبر (ص) پسر عموی خلیفه،وزیر صاحب نفوذ خلیفه بلکه خلیفه حقیقی شد.و مروان با نفوذی که داشت،توانست،همه شرارتهای این استانداران را از چشم و گوش خلیفه صالح بدور و پنهان نگهدارد،و او را قانع کند که اینها افرادی شایسته اند،و باید به حکمرانی خود ادامه دهند و به این ترتیب جهان اسلام یک کشور اموی شد با حکمرانانی که معروف به ضعف دیانت و ایمان و آزمندی و عداوت با اهل بیت پیامبر (ص) و کینه توزی نسبت به علی بن ابی طالب (ع) بودند.

پرده آهنین