امیر المؤمنین اسوه وحدت صفحه 310

3-صحیح مسلم ج 15 ص 175.بخاری نیز در صحیح خود آن را نقل کرده است.
4-همان منبع ج 12 ص 240.

بخش چهارم

فصل سی و دوم

1- خلافت در قانون اسلامی

برای این که قانونی بودن حکومت را از دیدگاه اسلام بشناسیم،لازم است موضع اسلام را نسبت به آزادی فرد و محدودیت قانونی آن،همچنین آزادی توده مردم در انتخاب فرمانروایان خود و دامنه آزادی یک فرمانروا را در تشریع

احکام و قانون گذاریش،بشناسیم.همچنین سزاوار است که بدانیم آیا طبیعت قوانین اسلامی با استقرار حکومت انتخابی سازگار است یا وراثتی و یا انتصابی از طرف کسی.

تردیدی نیست که اسلام به آزادی فرد احترام می گذارد و تا وقتی که از حدود اوامر و نواهی اسلام تجاوز نکند آن را قبول دارد.پس تا وقتی که یک انسان در حدودی که خداوند اجازه داده است عمل کند،آزادیش مورد احترام است و هیچ کسی حق ندارد او را از آزادی محروم سازد.زیرا آن یک حق طبیعی است و محروم داشتن از آن تجاوزی است بر حق او و ظلم بر اوست،و ستم روا داشتن زشت است و خداوند ستمکاران را دوست نمی دارد.

در حقیقت اسلام حق انسان را در مالک شدن و تصرف در چیزی که ملک اوست پذیرفته است همان طوری که حق او را در استفاده از آنچه متعلق به عموم مردم است مانند استفاده از راههای خشکی،دریایی و هوایی پذیر است.