امیر المؤمنین اسوه وحدت صفحه 314

از آنچه تا این جا بیان کردیم،روشن می شود هنگامی که برپا شدن حکومتی با تعیین از جانب پیامبر (ص) میسر نشود،تنها راه برپا کردن حکومتی قانونی از دیدگاه اسلام (در غیر حالتهای اضطراری) همان انتخاب مردمی است و بس.توضیح آن که انتخاب باعث می شود که حکومت نماینده کسانی باشد که حاکم بر آنها و از روی میل و رضا وکیل آنهاست.و هر گاه آزادی ایشان را مطابق تصمیم و خواست خود آنان محدود سازد نسبت به آنها ظلم نکرده است، زیرا مردم خود،موقع انتخاب به او اجازه محدود کردن آزادیهای خود را داده اند،بعلاوه مشروعیت حکومت مورد انتخاب از دیدگاه اسلام،بدون قید و شرط نیست.توضیح آن که برای مسلمانان جایز نیست افراد فاسق را انتخاب کنند که اعمال و راه و روش آنها با تعلیمات اسلامی مخالف باشد.قرآن بیان می کند:

«به ستمکاران اعتماد نکنید،که شما را آتش فراگیرد،و جز خدا دوستانی برای شما نباشد، سپس کمک و یاری نشوید.» (4) «یکدیگر را بر نیکی و پرهیزکاری کمک کنید و بر گناه و تجاوزگری یاری نکنید،و از خدا بترسید که او سخت کیفر است.» (5) و گزینش بد کاران به حکومت و واگذاشتن امر به ایشان میل و اعتماد به ستمکارانی است

که به خود و یا دیگران ظلم می کنند و کمک به آنها کمک بر ستم و تجاوزکاری است.

علاوه بر آن،قرآن،قانون اساسی مسلمانان و حکومتهای ایشان است.پس اگر حکومت از نظر راه و روش و قانونگذاری با قانون اساسی خود مخالفت کند،اعمالش غیر قانونی خواهد بود.و هنگامی که حکومت از نوع خلافت باشد و بیعت کنندگان با آن به شرط عمل بر طبق کتاب خدا و سنت پیامبرش پیمان بسته باشند و بعد به عهد خود وفا نکند مشروعیت خود را از دست می دهد،و بر مردم وفای بر اطاعت از او واجب نمی باشد.

از آن رو لازم است که مسلمانان رای دهنده کوشش خود را مبذول دارند تا کسانی را بر کرسی خلافت بنشانند که به پرهیزکاری او،دانش و علاقه مندیش به اجرای دستور شرع و مصالح امت و توانمندیش به رهبری،اطمینان داشته باشند،اگر نه انتخاب کسانی از این قبیل که شایستگیها را بطور فراوان در آنها سراغ ندارند،ارج ننهادن به منافع امت و خیانت به اسلام است.

طبیعی است که انتخاب کنندگان نمی توانند بطور یقین آگاهی پیدا کنند کسانی را که انتخاب می کنند از شایستگیهای لازم بفراوانی برخوردارند.و لیکن هر گاه ایشان کوشش خود را درباره شناخت لیاقتهای کسانی به کار ببرند که می خواهند انتخاب کنند،وظیفه خود را ادا کرده اند.تمام اینها وقتی است که ایجاد حکومتی با دستور مخصوص پیامبر (ص) امکان نداشته باشد.اما وقتی که آن عمل در خور امکان است (در حقیقت پیش از رحلت پیامبر (ص) از این عالم جریان از آن قرار بوده است) ،حکومت انتخابی غیر وارد و نابجا می شود،بلکه از وظایف پیامبر (ص) و یکی از واجبات او بوده است که برای امت پس از خودش راهنمایی انتخاب

کند.و آن عمل پیامبر (ص) به دلایل زیر بوده است:

2 - طبیعت اصول اسلامی با انتخاب سازگار نیست

اشاره

(1) واگذردن سرنوشت هر نوع رسالت اصلاحی به انتخاب مردم،قرار دادن آن رسالت است در معرض خطرهای واقعی،که بیشتر وقتها منجر به نابودی و ناتوانی رسالت می شود.پس اصول اصلاحی چه اصولی آسمانی باشد و یا زمینی به طبیعت خود با تمایلات مردم مخالفت دارد،و از آن رو با انتخاب سازگار نیست.برای توضیح مطلب لازم است خاطرنشان کنیم، اصولی که بر اساس آن حکومتی تشکیل می شود،دوگونه اند: