امیر المؤمنین اسوه وحدت صفحه 317

خود با گزینش دیگران سازگار نیست و از رئیس دولت به منظور نگهبانی از آینده آن انتظار می رود که برای خود هر کس از اعضای حزبش را که شایسته تر می بیند به جانشینی خود انتخاب کند،بنابراین قوانین اسلامی با انتخاب،کمتر سازگار است و پاسداری از آینده آن قوانین،بیشتر از پیامبر (ص) طلب می کند تا جانشینی برای خود انتخاب کند.

براستی که پیامبر (ص) با واگذاردن گزینش جانشین خود به دست انتخاب تصادفی بویژه موقعی که این انتخاب پس از وفات پیامبر (ص) باشد،رسالت خود را در معرض خطرها قرار می دهد،و آن را به دست آینده ای تاریک و سرانجامی نامعلوم می سپارد.زیرا انتخاب گاهی ممکن است فردی شایسته،و زمانی فردی نالایق در علم و آگاهی و دور اندیشی و تقوا را بر سر کار آورد.و رهبری فرد ناآگاه،یا بی اراده و یا بی بند و بار برای اسلام و مسلمانان خطرناک است زیرا او خود موجب انحراف می گردد،و مردم پیرو زمامداران خود هستند.و رسالت امانتی است در دست پیامبر (ص) ،و پیامبر (ص) بالاتر از آن است که در امانت مقدس خود سهل انگاری کند.

آری انتخاب بیشتر تصادفی است،و از آن رو اطمینانی به پیامدهای آن نیست و از پیامبر (ص) بزرگترین فرد امین،انتظار نمی رود که امانت خود را به دست تصادف بسپارد،گاهی شانس یاری می کند،و انتخاب به رهبری شایسته منتهی می شود.ولی بیشتر وقتها بد شانسی رو می آورد و نتیجه کار وارونه می شود.البته مسلمانان این شانس را داشتند که پس از وفات پیامبر (ص) ابو بکر را که میان بزرگان صحابه شاخص بود،انتخاب کردند.آن مردی که دوران کوتاه حکومتش از کارهای مهم آکنده است.مسلمانان در انتخاب این رهبر موفق بودند.و او بهنگامی که پس

از خود عمر را انتخاب کرد،توفیق یافت.کارنامه این خلیفه امور مهمی را ثبت کرده است که کتابهای تاریخی انباشته از آنهاست.و لیکن رسیدن این دو شخصیت بزرگ به حکومت،بدون این که از جانب پیامبر (ص) تعیین شده باشند به آن معنی نیست که این امت از تعیین جانشین پیامبر (ص) بی نیاز بوده است.و کارنامه درخشان ایشان نظریه متداول میان اندیشمندان مسلمان را توجیه نمی کند که این امت نیاز نداشت تا پیامبر (ص) برای آنها رهبری انتخاب کند.

البته مرجع این خطای فراگیر بر این است که درخشش دوران این دو خلیفه چشم اندیشمندان اسلامی را خیره کرده و از دو موضوع مهم فراموش کرده اند:

اولین موضوع این است که مدت حکومت این دو بزرگ،تنها حدود دوازده سال طول کشید،و مصلحت حکومت ایشان هر چه پر اثر باشد تنها ممکن است در مدت استمرار حکومت ایشان امر امت را اصلاح کند،نه پس از زوال حکومت.و هدف رسالت این نبوده است،که تنها در مدت معینی امر امت اصلاح شود و اجرای تعلیمات اسلامی تنها مدت دوازده سال برقرار باشد.

موضوع دوم آن است که هر گاه بخت یار مسلمانان شده باشد که دو خلیفه شایسته به حکومت رسیدند،این شانس خوش زیاد طول نکشیده است.زیرا که مسلمانان (و یا صحیح تر، شش تن از بزرگانشان) پس از فوت خلیفه دوم انتخابی را برگزار کردند که موفق شد صحابی برجسته خوش قلب و سست اراده ای را به حکومت برساند که در اموال مسلمانان به درستی دخل و تصرف نکرد و سرانجام ضعف او به قتل او منجر شد.و قتل او مسلمانان را به جنگها و آشوبها و مصیبتهای بی شمار مبتلا کرد،و پیوسته تا امروز باقی است و پس

از امروز هم تا وقتی که خدا بخواهد باقی خواهد بود.

سپس مسلمانان بعد از او،امام علی بن ابی طالب (ع) را انتخاب کردند و او پسر عموی پیامبر (ص) و برادر او و در شیوه رهبری و گفتار و رفتار شبیه ترین فرد به پیامبر (ص) بود.و اگر مردم بسادگی رهبری این امام بزرگ را می پذیرفتند،آنان را به راهی راست و روشن هدایت می کرد که پیامبر (ص) بر ایشان در نظر گرفته بود.و لیکن ایشان این کار را نکردند به دلیل تغییرات وارونه ای که در دوران خلیفه دوم و سوم پیش آمد و با کشته شدن خلیفه سوم آن واپسگراییها بزرگتر شد،و مسلمانان معامله ای را ازدست دادند که انتظار می رفت برای آنها سودهای کلانی داشته باشد و پس از آن دهها بلکه صدها تن از حاکمان در پی یکدیگر به حکومت رسیدند.بعضی از آنها به واسطه بیعت کردنهایی که به ظاهر اختیاری به نظر می رسید سر کار آمدند و بعضی دیگر به صورت اجباری با نیروی اسلحه بر مردم حکومت کردند.در صورتی که اکثریت قاطع این حاکمان از آن کسانی نبودند که خداوند در باره آنان فرموده است:«آن کسانی که اگر ما در روی زمین آنان را قدرت بخشیم،نماز را به پا دارند و زکات را بپردازند،و امر به معروف و نهی از منکر کنند...» (6) بلکه برای مسلمانان الگوی نادرستی بودند.و مردم-بجز کسانی که مورد لطف خدایند-پیروان حاکمان خود می باشند.

و این چنین بود که مسلمانان تا بناگوش در جنگها،آشوبها،خونها و بدبختیها فرو رفتند.و هر گاه مدت حکومت این دو خلیفه را با مدت زمانی که در آن صدها تن از این نوع حاکمان از بنی امیه