امیر المؤمنین اسوه وحدت صفحه 358

2-و اگر هر دو کلمه به یک معنی دلالت کنند پس کلمه مولا به چه معنی است؟
3-مقصود پیامبر (ص) از کلمه اولی در این گفتارش:«آیا من نسبت به مؤمنان اولی سزاوارتر از خودشان نیستم؟»چیست؟

ولی و مولا

دو کلمه ولی و مولا تقریبا به یک معنی آمده اند با این تفاوت که کلمه ولی به اشیاء و اشخاص نسبت داده می شود،مثلا گفته می شود:ولی وقف،همان طوری که می گویند:خداوند ولی مؤمنان است.اما کلمه مولا جز به اشخاص نسبت داده نمی شود،مثلا گفته می شود مولای مؤمنان ولی گفته نمی شود مولای وقف.

اما معانیی که کلمه مولا به آن معانی آمده و اهل لغت تعدادی از آن معانی را نقل کرده اند:

1-دوست.2-همسایه.3-مهمان.4-شریک.5-پسر.6-پسر عمو.7-پسر خواهر.8-داماد. 9-خویشاوند.10-عمو.11-رفیق.12-نعمت دهنده.13-نعمت داده شده.14-از دست رفته. 15-آزاد کننده.16-صاحب.17-مالک.18-آقا،غیر آزاد کننده و یا صاحب.19-بنده.20-پیرو. 21-همپیمان.22-یاور.23-سزاواتر به چیزی.24-شخصی که دخل و تصرف در کاری می کند. 25-عهده دار کار.26-جانشین.

علی رغم این که کلمه مولا گاهی در هر یک از این معانی به کار می رود،پانزده معنای اول از آن معانی است که به هنگام اطلاق،تبادر آنها به ذهن بعید است.جز به قرینه ای روشن،ذهن به آن معانی توجه نمی کند.و معنای این مطلب آن است که اگر کلمه مولا بدون هیچ قرینه ای به کار برده شود،شنونده نسبت به درک معنای آن تنها بین یازده معنای آخر مردد می ماند.و آشکارترین معنا در بین یازده معنی دو معنای آقا و بنده است.

به

هر حال از کلمه مولی در حدیث غدیر خم هیچ یک از پانزده معنای اول منظور نشده است. بنابراین هیچ کدام از معانی همسایه،مهمان،شریک،پسر،خواهرزاده،عمو،داماد و رفیق را قصد نداشته است.زیرا علی (ع) همسایه،وارد،شریک و یا پسر،یا خواهرزاده و یا داماد و یا رفیق برای همه کسانی که پیامبر خدا (ص) همسایه یا وارد،یا شریک او و یا پسر،یا خواهرزاده و یا داماد و یا رفیق آنها بوده باشد،نبوده است و پیامبر (ص) عموی کسی نبوده است،زیرا که او برادری از پدر و مادر نداشته است.و از کلمه مولا خویشاوند را نیز اراده نفرموده است زیرا که خبر دادن از خویشاوندی،نابخردانه است شایسته پیامبر (ص) نیست که مردم را جمع کند تا خویشاوندی را به اطلاع برساند.زیرا که هر مسلمانی می داند که علی (ع) پسر عموی پیامبر (ص) است و خویشاوند هر یک از آن دو تن نیز،خویشاوند دیگری است.و دوست نیز مورد نظر نبوده است به این دلیل که این معنی هم مناسب مقام نمی باشد زیرا مطلب مهمی نیست که پیامبر (ص) هزاران تن از مردم را جمع کند تا به ایشان اعلام نماید که علی (ع) را وست بدارد هر کسی که پیامبر خدا را دوست می دارد،و این چیزی نیست که منحصر به علی (ع) باشد.چون همه اصحاب پاک مانند ابو بکر،عمر،عثمان،ابوذر،سلمان،عمار و دیگران، دوست می داشتند کسانی را که پیامبر (ص) آنها را دوست داشت.علاوه بر آن که پیامبر (ص) می خواسته است بگوید که او سرپرست همه مسلمانان است در صورتی که پیامبر دوست همه مسلمانان نبوده است،زیرا مسلمانان سرکش را دوست نمی داشت.