امیر المؤمنین اسوه وحدت صفحه 67

علاوه بر اینها آنچه ابن جریر طبری،ابن اثیر،طبرانی و محب الدین طبری از ابی رافع (از اصحاب پیامبر (ص) ) روایت کرده اند دلالت بر این دارد که علی تمام پرچمداران را از پا در آورد.در ریاض النظره،محب الدین چنین آمده است:«همین که علی روز احد پرچمداران را کشت،جبرئیل گفت:یا رسول الله (ص) این است معنی برابری.پیامبر گفت:البته او از من است و من از او.جبرئیل گفت:و من از شما.» (1)

براستی که هلاکت پرچمداران اراده مسلمانان را استوار و دلهای مشرکان را متزلزل کرد. مسلمانان پس از قتل سران بر آنان سخت گرفتند.در پیشاپیش مسلمانان،علی،حمزه،ابو دجانه و دیگران بودند و صفوف دشمن تضعیف شد.جز این که مسلمانان در اثنای این جنگ قهرمانی بی نظیر را از دست دادند:و آن حمزه شیر خدا و عموی رسول خدا بود.وحشی حبشی-در حالی که حمزه مردم را چون شمشیری بران از پا در می آورد-حربه اش را بسوی او افکند و او را کشت.با همه اینها مشرکان به سختی هزیمت یافتند و مسلمانان وارد لشکرگاه آنان شدند و آنچه از وسایل جنگی و مواد می یافتند برمی داشتند بدون این که از لشکرگاه و داخل آن کسی به دفاع برخیزد.

این منظره،آن پنجاه تیرانداز را دچار وسوسه کرد،همان افرادی که پیامبر آنان را در دره کوه قرار داده بود تا از دنباله لشکر اسلام پشتیبانی کنند و از آنان در برابر سواران مشرک دفاع کنند.بیشتر اینان جایگاه خود را ترک کردند.به جمع کنندگان غنایم پیوستند.علی رغم این که سردسته این

عده،عبد الله بن جبیر،فرمان پیامبر را که تاکید می فرمود مبادا جای خود را ترک کنند،به آنان یادآور شد،تیراندازان راهی جمع آوری غنایم شدند.و هیچکدام فرمان پیامبر را اطاعت نکردند،مگر چند نفر-که بیش از ده تن نبودند-که خالد وقتی متوجه تعداد اندک آنها شد با سوارانش بر آنان تاخت و همه را کشت.

شکست پس از پیروزی

مشرکان شکست خورده که سوارانشان را در حال پیکار و هجوم دیدند،دوباره وارد جنگ شدند.و بدین گونه کار بر مسلمانان که سرگرم جمع آوری غنایم بودند سخت شد.مسلمانان بهت زده بودند و کارشان در هم ریخته بود،دوباره مشغول جنگ شدند ولی نمی دانستند با چه کسی می جنگند،بحدی که تعدادی از آنان به شمشیر خودشان کشته شدند،و به این ترتیب مسلمانان شکست خوردند و پا به فرار گذاشتند در حالی که پیامبر از پشت سر آنها را برای بازگشت به جبهه فرا می خواند.

قرآن از وضع مسلمانان در آن ساعات وحشتناک برای ما سخن می گوید:

«براستی که خداوند وعده اش را با شما راست گردانید که به اذن او به سرعت دشمن را می کشتید تا این که سست شدید و در کار خود با هم درگیر شدید و پس از این که خواسته شما را بر شما نشان داد،نافرمانی کردید.بعضی از شما طالب دنیا و بعضی طالب آخرتید. سپس شما را از ایشان بازگردانید تا بیازماید شما را البته مورد عفوقرار گرفتید،و خداوند بر مؤمنان مهربان است.هنگامی که به فرار خود ادامه می دادید و به کسی توجه نمی کردید در حالی که پیامبر از دنبال شما را صدا می زد پس در مقابل اندوه شما را به اندوه جزا داد تا نه بر آنچه از دست داده اید اندوهگین شوید و نه از آنچه بر شما وارد شده

است.و خدا بر آنچه انجام می دهید آگاه است.» (2) .

چه کسی با پیامبر پایدار ماند؟