- دیباچه 1
- اشاره 7
- مقدمه 10
- برائت از مشرکان و بیداری اسلامی 12
- اشاره 12
- 1. نظریه دشمن مشترک 14
- اشاره 16
- الف) انسجام بخشی 16
- د) امنیت بخشی در عرصه بین الملل 21
- مقدمه 26
- تأثیر انقلاب اسلامی بر بیداری اسلامی 27
- عناصر و مؤلفه های انقلاب اسلامی و حج 28
- اشاره 28
- 1. خدامحوری 32
- 2. مردم محوری 33
- 3. رهبری 36
- 4. وحدت کلمه و همبستگی 38
- 5. قیام و مبارزه 39
- 6. دشمن شناسی 41
- عرصه ها و زمینه های حج در صدور انقلاب 43
- اشاره 43
- 2. شناساندن دشمن و برائت از آن 47
- 3. معرفی انقلاب 49
- 1.تعصبات فرقه ای و مذهبی 53
- موانع صدور گفتمان انقلاب اسلامی در حج 53
- اشاره 53
- 2. انحصار در ابعاد فقهی حج 54
- الف) تفکر وهابی 55
- 3. حکومت آل سعود 55
- اشاره 55
- ب) نگرش نسبت به غرب 56
- الف) ویژگی های حاکم 61
- اشاره 61
- 5. تفاوت نظام سیاسی تشیع و تسنن 61
- ب) نظام روحانیت 62
- 6. ناکارآمدی جمهوری اسلامی 63
- مقدمه 65
- جایگاه مسئله فلسطین در بیداری اسلامی 67
- ظرفیت های حج در تقویت آرمان فلسطین در بیداری اسلامی 68
- اشاره 68
- اشاره 68
- 1. ظرفیت های دانشی (آگاهی بخشی) 68
- الف) توجه به نقش دولت ها 69
- د) معرفی الگوهای مبارزه در جهان اسلام 74
- ه) بیان آسیب های مبارزه و قیام 75
- و) پیوستگی منافع امت اسلامی با فلسطین 76
- اشاره 77
- 2. ظرفیت های گرایشی (احساسی) 77
- الف) برانگیختن احساسات مسلمانان 77
- ب) روحیه دادن به مسلمانان 78
- اشاره 80
- 3. ظرفیت های کنشی (رفتاری) 80
- الف) ایجاد وحدت 81
- ب) محکومیت تجاوزات اسرائیل 82
- مقدمه 85
- ابعاد اقتصادی بیداری اسلامی 87
- ظرفیت های اقتصادی حج و بیداری اسلامی 89
- 1. اقتصاد و سیاست 89
- اشاره 89
- الف) توسعه گردشگری دینی 92
- 2. اقتصاد و توسعه 92
- اشاره 92
- ب) تشکیل بازار مشترک اسلامی 95
- ج) تشکیل اتحادیه های همکاری اقتصادی 98
- زمینه های فرهنگی - اجتماعی همگرایی اقتصادی مسلمانان و حج 99
- اشاره 102
- مقدمه 103
- بیداری اسلامی و وحدت جهان اسلام 104
- اشاره 106
- فرایند حج در تقویت وحدت جهان اسلام در راستای بیداری اسلامی 106
- اشاره 107
- الف) حج و تقویت هویت تمدنی 108
- ب) تمرکز بر دشمن مشترک 110
- 2. همگرایی ارتباطی (تقویت روابط بین مسلمانان) 111
- اشاره 111
- الف) تقویت هویت دینی 112
- ب) تقویت سرمایه اجتماعی 114
- اشاره 115
- 3. همگرایی فقهی (مناسک وحدت بخش) 115
- الف) جمعی بودن 117
- ب) ساختارشکن بودن 119
- 5. همگرایی اقتصادی (وحدت آفرینی ابعاد اقتصادی حج) 122
- 1. تقویت قدرت 125
- آثار تقویت وحدت اسلامی در حج 125
- اشاره 125
- 2. ارتقای امنیت 126
- 3. تشخص هویتی و کنشگری فعال در عرصه بین الملل 129
- 4. تقویت ایده امت اسلامی 130
- مقدمه 133
- جنبه های مردمی بیداری اسلامی 135
- جایگاه ملت ها در عرصه جدید بین الملل 136
- حج و ارتقای جایگاه ملت های مسلمان در عرصه بین الملل 136
- ظرفیت حضور ملت ها در حج در بیداری اسلامی 138
- اشاره 138
- اشاره 139
- الف) تحت فشار قرار دادن دولت ها 140
- ب) تأثیرگذاری بر سیاست جهانی 142
- اشاره 143
- 2. ایجاد و تقویت جنبش های اجتماعی 143
- الف) تقویت باورهای مشترک 144
- ب) اعمال فشار به نهادهای رسمی قدرت 146
- ج) جهان شمولی و تقویت همبستگی اجتماعی 149
- مقدمه 152
- اشاره 154
- 1. امپریالیسم رسانه ای و ضرورت توجه به ابعاد رسانه ای حج 154
- حج، رسانه اسلامی 154
- 2. ابعاد رسانه ای حج 157
- ظرفیت های رسانه حج در بیداری اسلامی 159
- اشاره 159
- الف) کارکرد اطلاع رسانی 160
- اشاره 160
- 1. کارکردهای رسانه ای حج و بیداری اسلامی 160
- ب) کارکرد آموزشی یا انتقال فرهنگ 162
- ج) کارکرد همگن سازی 164
- د) کارکرد راهنمایی و رهبری 165
- ه) کارکرد بحران زدایی 166
- اشاره 168
- 2. دیپلماسی رسانه ای حج و بیداری اسلامی 168
- ب) کسب منافع و ارتقای جایگاه بین المللی 170
- مقدمه 172
- اهمیت و عرصه های جهانی شدن 173
- حج و جهانی شدن 174
- اشاره 175
- جهانی شدن، بیداری اسلامی و حج 175
- 1. تضعیف دولت ها و افزایش حضور و قدرت ملت ها 177
- 2. افزایش اتحاد و انسجام و کمرنگ شدن هویت های قومی و فرقه ای 178
- 3. کنشگری در عرصه بین الملل 180
- مقدمه 183
- ابعاد تمدنی بیداری اسلامی 184
- 1. نقش حج در شکل گیری تمایلات تمدنی 187
- ابعاد تمدنی حج 187
- اشاره 187
- 2. نقش حج در شکل گیری اندیشه های تمدنی 188
- 3. نقش حج در شکل گیری هویت تمدنی 190
- 4. نقش حج در شکل گیری سبک زندگی اسلامی و محصولات تمدنی 191
- تقویت بعد تمدنی بیداری اسلامی در حج 193
آثار تقویت وحدت اسلامی در حج
اشاره
تا به اینجا فرایند و مکانیسم های حج در تقویت وحدت اسلامی را در بستر تقویت هویت دینی برشمردیم. در ادامه برخی از آثار آن را مرور می کنیم:
1. تقویت قدرت
یکی از دستاوردهای مهم وحدت بخش و انسجام بخشی، افزایش قدرت مسلمانان در سطح نظام بین الملل است. بدیهی است که به هم پیوستن مسلمانان، قدرت آنها را افزایش می دهد و به اینکه حج، مظهر اقتدار و نمایش قدرت مسلمانان است، معنایی عینی می بخشد. دشمنان اسلام برای غلبه بر مسلمانان و دستیابی به اهدافشان، همواره سعی در ایجاد تفرقه در جهان اسلام داشته اند؛ ولی وحدت و همگرایی مسلمانان در حج، زمینه را برای اینکه مسلمانان، یکی از قدرت های بین الملل باشند، فراهم می کند.
امروزه مفهوم قدرت، نمادهای قدرت، تمرکز قدرت و سایر ابعاد مربوط به قدرت، در نظام بین المللی دگرگون شده است. (1) در بیش از سه قرن گذشته، دولت ها مهم ترین بازیگران بین المللی بوده اند که بر اساس سه مؤلفه قدرت اقتصادی، نظامی و سیاسی، اهداف و منافعشان را پیگیری می کردند. اما امروزه این ستون های سه گانه قدرت، به دلیل تحولات فناورانه، در حال دگرگونی است. دولت ها، رقیبان جدیدی در عرصه کسب قدرت و اعمال آن در سطح جهانی هستند. قدرت در حال بازتوزیع است و اشکال و ویژگی های نوینی را به خود می گیرد. (2)
1- (1) . ر.ک: تحول مفاهیم در روابط بین الملل، «تحول در دیپلماسی: پیدایش، پویش و پوشش»، سید محمدکاظم سجادپور، صص 247 - 267.
2- (2) . Journal of International Affairs, " Cyber politik: The Changing Nature of Power in The In Pormation Age " , David J. Rothkopf, Vol 51, No 2, p325-359.