حج و تعالی جهان اسلام : مروری بر کارکرد های بین المللی حج با تمرکز بر بیداری اسلامی صفحه 126

«مایکل من» پس از اینکه با نگاه جامعه شناختی تاریخی به سامانه بین الملل، قدرت را به چهار نوع گسترده، فشرده، اقتدارگرایانه و پراکنده تقسیم می کند، معتقد است می توان دین را گونه ای از قدرت به شمار آورد که هم پراکنده است و هم گسترده که به نوعی نمونه سازمانی قدرت اقتدارگرانه و فشرده نیز هست. او با نگاه جامعه شناسانه تاریخی، دین را با تاریخ قدرت هم نوا می داند و آن را نوعی ایدئولوژی فرض می کند که در مرزهای اجتماعی جای گرفته است و درون جامعه های چندگانه رخنه می کند. (1)

با تغییر در عرصه مؤلفه ها و نمادهای قدرت است که مسلمانان می توانند با اتکا بر شاخص های جدید قدرت، بر اندیشه، گفتمان و هنجارهای خود اعتماد کنند و با تکیه بر هویت دینی، قدرت خود را در عرصه بین الملل تقویت نمایند. بر این اساس حج که مظهر حضور ملت هاست، به یک کنشگر جدید و فعال جهان اسلام مبدل می شود که با تکیه بر هویت دینی، می تواند در مقابل دولت های خودفروخته، مستبد و وابسته به استعمارگران، فضای جدیدی را برای قدرت نمایی مسلمانان باز کند.

مسلمانان برای تحقق اهداف و برنامه های خود در بیداری اسلامی، به چنین قدرتی نیاز مبرم دارند. این نوع قدرت، روحیه و توان ایستادگی مبارزان و بیدارگران اسلامی را ارتقا می دهد و جنبش ها و نهضت های اسلامی را برای دستیابی به اهداف و برنامه هایشان خوش بین و امیدوار می کند. البته در ادامه این قدرت بازآفرینی می شود؛ یعنی تداوم و تحقق روند بیداری اسلامی، بر قدرت مسلمانان و جهان اسلام می افزاید. به این ترتیب قدرت نرم، زمینه تحقق قدرت سخت را نیز فراهم می کند.

2. ارتقای امنیت

امروزه امنیت، یکی از مهم ترین مسائل بنیادین در روابط بین الملل است. البته هم اکنون امنیت در ابعاد و شاخص های مادی و نظامی و صرف رویکرد دولت ها تعریف