حج و تعالی جهان اسلام : مروری بر کارکرد های بین المللی حج با تمرکز بر بیداری اسلامی صفحه 130

تشخص هویتی است که در پرتو تقویت وحدت مسلمانان، ذیل ایده امت اسلامی برای جهان اسلام ایجاد می شود. این موضوع در ادبیات نوین روابط بین الملل که مفاهیمی مانند هویت و کنشگر در آن تغییر یافته است، کاملاً توجیه پذیر و تحلیل شدنی است.

4. تقویت ایده امت اسلامی

امت اسلامی، مردم جوامعی هستند که دین اسلام را به عنوان آیین و دین سعادت بخش در دو قلمروی مادی و معنوی پذیرفته اند. (1) به این ترتیب مفهوم «امت» در اسلام، حاکی از نگرش جهانی اسلام است (2) که می تواند بنیانی برای همبستگی جهان اسلام ایجاد کند.

اسلام با تأکید بر ساختار امت، اتحاد علوم بشری با اهداف الهی و بازسازی رابطه جهان اسلام و غرب، می تواند چشم اندازهای نوینی را در عرصه نظریه پردازی روابط بین الملل بگشاید (3)که پیروزی انقلاب اسلامی ایران، نقطه تحولی در این عرصه است. از این رو برخی اندیشمندان، انقلاب اسلامی ایران را در کنار ورود آموزه های اسلامی مانند جهاد، امت، شریعت و عدالت، نشان دهنده این موضوع می دانند که اسلام سیاسی، به یکی از وزنه های سیاست جهانی تبدیل خواهد شد. (4)

هرچند خاستگاه اولیه زبان عربی و دین اسلام، شبه جزیره عربستان است، اما گسترش اسلام سبب رویارویی تمدن اسلامی با جوامع بسیار متنوعی شده است که هر یک، از فرهنگ و سابقه تاریخی خاص خود برخوردار بوده است. با این حال در درجه

1- (1) . استراتژی وحدت در اندیشه سیاسی اسلام، سید احمد موثقی، ج1، صص 12 و 13.
2- (2) . International Studies Review, " Toward a post-Western IR: The Umma, Khalsa, and Critical International Relations Theory " , Giorgio Shani, No 10, pp 722-734.
3- (3) . ر.ک: تحول مفاهیم در روابط بین الملل، «تحول رشته روابط بین الملل: از هژمونی آمریکایی تا بسترهای دانش جهانی»، حیدرعلی مسعودی، ص68.
4- (4) . International Studies Review, " Toward a post-Western IR: The Umma, Khalsa, and Critical International Relations Theory " , Giorgio Shani, No 10, pp 727-729.