حج و تعالی جهان اسلام : مروری بر کارکرد های بین المللی حج با تمرکز بر بیداری اسلامی صفحه 134

بورژوازی ملی - بومی تأسیس شده، در کشورهای جهان سوم، این بنیاد سیاسی به دست بورژوازی استعماری- خارجی تحقق یافته است. این فرایند سبب شده که مؤسسات حکومتی در جهان سوم، در حقیقت در بروکراسی مدنی - نظامی بزرگی در خدمت منافع استعماری باشند و رابطه ای با گروه های بومی جوامع خویش نداشته باشند. به عبارت دیگر، دستگاه های حکومتی در جهان سوم، از استقلال و قدرت سیاسی زیادی در مقابل نیروهای بومی، اجتماعی و اقتصادی جوامع خویش برخوردارند. (1)

این حکومت ها از بنیان و پایگاه مردمی بهره مند نیستند و برای بقای خود، «وابستگی نظام جهانی و قدرت های مسلط»، «اتکا به نیروی نظامی» و «حمایتگری گروه های خاص» (2) را دنبال می کنند. (3)

با توجه به اینکه حج عرصه بی نظیری در تعاملات بین الملل اسلامی است که با حضور ملت ها رقم می خورد، ظرفیت بالایی را در تقویت بیداری اسلامی فراهم می کند. حج تجسمی از حضور ملت های مسلمان است که با گرد هم آوردن نمایندگانی از کشورهای اسلامی، قدرت نمایی امت اسلامی را ظاهر می کند. در این بخش ابتدا از طرفی، مردمی بودن بیداری اسلامی و سپس در مقابل، غیر مردمی بودن حکومت ها را در برخی کشورهای اسلامی بیان می کنیم. در ادامه با بیان جایگاه ملت ها در عرصه بین الملل، نقش حج را در تقویت بیداری اسلامی بیان خواهیم کرد.

1- (1) . ر.ک: Politics and the Third World, "The State in Post-Colonial Societies: Pakistan and Bangladesh", Haruza Alavi.
2- (2) . در برخی کشورهای اسلامی به ویژه حکومت های عربی، با توجه به بافت قبیلگی و عشیره ای، حکومت با صرف پول نفت، سعی در جلب حمایت گروه های خاص دارد. ر.ک: Theory and Society, "Clientelism and Conceptual Stretching differentiating among concept and among analytical levels", Tina Hilgers, No.40(5), P. 568.
3- (3) . ر.ک: «پدرسالاری جدید؛ تأملاتی در تعامل دولت و شهروندان در قیام های 2011 جهان عرب»، محمدعلی قاسمی، صص 86 - 89.