حج و تعالی جهان اسلام : مروری بر کارکرد های بین المللی حج با تمرکز بر بیداری اسلامی صفحه 144

ناظر به فعالیت های فراگیر اجتماعی است که با حضور عموم مردم انجام می شود و حاکی از نوعی درخواست عمومی برای تغییر اجتماع و اصلاح امور است.

یکی از جنبه های مهم تأثیرگذاری حج در بیداری اسلامی را می توان در قالب زمینه های حج در جنبش های اجتماعی بررسی کرد. برای بررسی ظرفیت های حج در ایجاد جنبش های اجتماعی در سطح جهان اسلام، ویژگی های آن را بررسی می کنیم:

الف) تقویت باورهای مشترک

جنبش های اجتماعی، تلاش برای پرورش اعتقادات مشترک است؛ اما آنچه در شرایط جدید اهمیت پیدا می کند، شکل گیری ارزش های پسامادی و اهمیت «خودتحقق بخشی» در جامعه است. (1)

امام خمینی(رحمه الله) به این بعد از حج، بسیار توجه داشت و از اجتماع حج به عنوان محل و زمانی مناسب برای درک و شناسایی هویت واقعی اسلامی و همچنین ماهیت و جایگاه حج بهره می برد تا مسلمانان به هویت اسلامی خود پی ببرند. بر این اساس یکی از مهم ترین عرصه های حج در بیداری اسلامی، شناساندن اسلام واقعی است؛ اسلامی که با تلاش های استعمارگران در ابعاد فردی و مناسکی خلاصه شده و از روحیه سیاسی و اجتماعی فاصله گرفته است.

با گذشت چند قرن و تقویت جنبه های سیاسی و اجتماعی دین، بیداری اسلامی به جنبشی نیرومند و فراگیر تبدیل شد. بنابراین، مهم ترین عامل بیداری اسلامی، بازگشت مسلمانان به اسلام اصیل و ناب بود؛ اسلامی که در آن، بر عزت اسلامی و مقابله با دشمنان و استعمارگران تأکید بسیاری شده است؛ اسلامی که در آن، مسلمانان از نظر علمی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی، حکومتی مقتدر، متعالی و مستقل دارند؛ اسلامی که