حج و تعالی جهان اسلام : مروری بر کارکرد های بین المللی حج با تمرکز بر بیداری اسلامی صفحه 160

اسلامی دارند. در این بخش سعی می کنیم ظرفیت های حج را در مقام رسانه بین المللی جهان اسلام، در بیداری اسلامی بررسی کنیم.

1. کارکردهای رسانه ای حج و بیداری اسلامی

اشاره

صاحب نظران حوزه ارتباطات و رسانه ها، درباره کارکردهای رسانه، نظرات متفاوتی را مطرح کرده اند. (1) حج نیز به عنوان رسانه بین المللی جهان اسلام، از برخی از این کارکردها بهره مند است که می توان از آنها در راستای بیداری اسلامی در سطح جهان اسلام بهره برد.

الف) کارکرد اطلاع رسانی

یکی از کارکردهای مهم رسانه، جنبه های خبری و اطلاع رسانی است که از آن به عنوان کارکرد نظارت و حراست از محیط نیز یاد می شود. (2) البته عملکرد رسانه ها تنها انتقال اطلاعات نیست، بلکه رسانه ها باید علاوه بر انتقال اخبار، به تحلیل درست اخبار و تشریح آنان نیز بپردازند؛ چرا که تحلیل عِلّی پدیده های خبری و آگاه سازی انسان ها از این علت ها، موجب تغییر در جهان بینی انسان ها می شود. (3)

حج بزرگ ترین تجمع از مسلمانان سراسر جهان است که هر سال نمایندگانی را گرد هم جمع می کند. شکل گیری این تجمع پربرکت، فرصت بی بدیل و ظرفیت عظیمی را در اختیار جهان اسلام قرار می دهد تا با بررسی مسائل گوناگون جهان اسلام،

1- (1) .ر.ک: درآمدی بر نظریه ارتباطات جمعی، دنیس مک کوئیل، ترجمه پرویز اجلالی، صص 132، 134، 137، 176 و 189؛ فصلنامه تحقیقات فرهنگی، «رسانه و فرهنگ سازی»، محمدرضا دهشیری، ش8، صص 183، 192، 193، 198 و 208؛ بازاندیشی درباره رسانه، دین و فرهنگ، استوارت هوور و نات لاند بای، ترجمه مسعود آریایی نیا، ص68.
2- (2) . نظریه های ارتباطات، جیمز تانکارد و ورنر سورین، ترجمه علیرضا دهقان، صص450 و 451.
3- (3) . جامعه شناسی ارتباطات، باقر ساروخانی، صص91و92.