حج و تعالی جهان اسلام : مروری بر کارکرد های بین المللی حج با تمرکز بر بیداری اسلامی صفحه 162

در اجتماع مقدس حج، اولاً در مسائل اساسی اسلام و ثانیاً در مسائل خصوصی کشورهای اسلامی، تبادل نظر کرده، ببینید که در داخل کشورها با دست استعمار و عمال آن، بر برادران مسلمان آنان چه می گذرد. اهالی هر کشوری باید در این اجتماع مقدس، گرفتاری های ملت خود را به مسلمین جهان گزارش دهند. (1)

با توجه به سانسورها و حتی تحریف های شدید خبری و اطلاع رسانی دولت های وابسته در کشورهای اسلامی در مورد جریان ها و نهضت های اسلامی، می توان گفت حج، رسانه بسیار گسترده و فراگیری برای تعامل اطلاعاتی جنبش های اجتماعی است.

حج ابزاری برای شکستن سانسورها و از بین بردن خفقان های نظام های استثمارگری حکمفرما در کشورهای اسلامی را فراهم می کند. حج بستری است برای انتقال اخبار سیاسی کشورهای اسلامی از هر نقطه به نقطه دیگر. (2) بر این اساس اطلاع رسانی مسلمانان در حج، سبب جلب حمایت های سایر مسلمانان نیز می شود که با توجه به موقعیت جغرافیایی و ارتباطات فرهنگی، می توان وقوع مسائل در سطوح گوناگون حمایت های سیاسی، اقتصادی و فرهنگی را تصور کرد.

ب) کارکرد آموزشی یا انتقال فرهنگ

آموزش بر اساس تعریفی که سازمان علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) بیان داشته، عبارت است از تمام کنش ها و اثرات، راه ها و روش هایی که برای رشد و تکامل توانایی مغزی و معرفتی و همچنین مهارت ها، نگرش ها و رفتار انسان به کار می روند؛ البته به طریقی که شخصیت انسان را تا ممکن ترین حد آن، تعالی بخشند. (3) رسانه ها

1- (1) . صحیفه نور، ج1، ص157.
2- (2) . ر.ک: حج تجلی معنویت و کانون دیپلماسی فرهنگی جهان اسلام، به کوشش ابراهیم حاجیانی، «ارزیابی عوامل سیاسی انسجام بخش میان مسلمین در موسم حج»، زهرا معینی و شعیب یاری، ص 88.
3- (3) . مبانی ارتباطات جمعی، محمد دادگران، ص109.