حج و تعالی جهان اسلام : مروری بر کارکرد های بین المللی حج با تمرکز بر بیداری اسلامی صفحه 166

ارتباط جمعی می توانند در راه گسترش ارتباط میان رهبری کنندگان و رهبری شوندگان، خدمات مهمی را انجام داده و در مقام آیینه تمام نمای افکار عمومی، در جلب همکاری مردم و شرکت دادن آنها در امور اجتماعی، تأثیر فراوانی به جای بگذارند. (1)

البته رسانه های گروهی با انگیزه سازی در مخاطب، می توانند ایجاد مشارکت اجتماعی - که از عمده ترین نقش های رسانه هاست - را به دنبال داشته باشند. این مهم، یعنی انگیزه سازی برای مشارکت، نیازمند شناخت درست نیازهای مخاطبان است. توجه به فرهنگ های محلّی مناطق گوناگون یک کشور نیز در انگیزه سازی مهم است. (2)

یکی از بهترین نمودهای کارکرد راهنمایی و رهبری رسانه حج در موضوع بیداری اسلامی را می توان در مراسم برائت از مشرکان مشاهده کرد. روابط استعماری غرب با جهان اسلام، از علل مهم بیرونی بیداری اسلامی است که مسلمانان را برای اعاده عزت و هویت دینی، به نهضتی فراگیر فراخوانده است. برائت از مشرکان، از مراحل حساس مناسک سیاسی حج است که در این راستا تحلیل پذیر است. (3) بر این اساس رسانه حج با برگزاری باشکوه برائت از مشرکان، می تواند کارکرد راهنمایی و رهبری جهان اسلام را در خیزش آگاهانه و هدفمند در مقابل غرب ایفا کند. اینکه حج با حضور نمایندگانی از سراسر جهان اسلام برگزار می شود، این کارکرد رسانه ای، حج را بسیار تقویت می کند.

ه) کارکرد بحران زدایی

رسانه های گروهی می توانند در عرصه مقابله با بحران های اجتماعی، به ایفای نقش بپردازند و در کاهش بحران های مختلفی مانند بحران هویت یا حوادث تهدیدکننده

1- (1) . وسایل ارتباط جمعی، کاظم معتمدنژاد، صص 5 و 6.
2- (2) . رسانه ها و راه های تقویت مشارکت مردم در صحنه های سیاسی و اجتماعی، سعید کریمی، صص122 و 124.
3- (3) . در بخش دوم کتاب (فصل اول)، اثرگذاری حج در بیداری اسلامی در این موضوع بررسی شد.