حج و تعالی جهان اسلام : مروری بر کارکرد های بین المللی حج با تمرکز بر بیداری اسلامی صفحه 168

جنبه های سلبی هویت، برائت از مشرکان و طرد هر نوع طاغوت نیز که در مناسک حج، به ویژه طواف وجود دارد، حاکی از صلابت و عزت تمدن امت اسلامی در مقابل غرب و استعمارگران است. از این جهت تشخص هویت تمدنی اسلام در مقابل تمدن های رقیب، نشان داده می شود که قصد دارند استیلا و سیطره خود را بر تمدن اسلامی تحمیل کنند.

2. دیپلماسی رسانه ای حج و بیداری اسلامی

اشاره

بنابر نظریات جدید روابط بین الملل، سیاست خارجی، عرصه ای نیست که تنها حکومت ها در آن حضور داشته باشند، بلکه ملت ها نیز می توانند یک طرف این روابط باشند. (1) محیط بین المللی نوین که مؤلفه های جدیدی چون قدرت نرم، بازیگران فراملی و سازمان هایی غیردولتی دارد، تحت تأثیر انقلاب اطلاعات و ارتباطات، فرسایش مرزها، جهانی شدن و تحولات متعدد دیگر می باشد. در این محیط که مبنای تنظیم ارتباط کشورها مرکب از دیپلماسی سنتی و دیپلماسی رسانه ای است، مرزها در مواقعی برداشته شده و قدرت سخت، به دلیل ترکیب با قدرت نرم، از محدوده داخلی به خارج از مرزها کشیده شده است. (2)

در چنین شرایطی کشورها، افزون بر قدرت سخت، ناچار به استفاده از قدرت نرم هستند و استفاده از نوع جدیدی از دیپلماسی که با توجه به ماهیت، نقش و کارکرد آن، دیپلماسی رسانه ای نامیده می شود، ضروری است. (3)

ابعاد دیپلماسی رسانه ای حج را از دو جهت می توان تحلیل کرد:

1- (1) . برای نمونه ر.ک: قدرت در عصر اطلاعات، از واقع گرایی تا جهانی شدن، جوزف نای، ترجمه سعید میرترابی، صص 14 و 141.
2- (2) .ر.ک: جهانی شدن و نظریه روابط بین الملل، فرامرز تقی لو.
3- (3) . ر.ک: دیپلماسی رسانه ای، علی محمد اسماعیلی؛ دیپلماسی دیجیتالی، محمود بیات.