حج و تعالی جهان اسلام : مروری بر کارکرد های بین المللی حج با تمرکز بر بیداری اسلامی صفحه 170

در هم می نوردد و نمودی از ترکیب قدرت نرم و سخت جهان اسلام را به نمایش درمی آورد؛ زیرا حج از یک سو بروز و نمودی عینی از اقتدار جهان اسلام است که با حضور میلیونی حج گزاران محقق می شود (قدرت سخت) و از سوی دیگر این اجتماع عظیم انسانی، بر محور ایمان و توکل به خدای یگانه شکل گرفته است؛ وگرنه در هیچ کجای دنیا، هیچ دولتی بر اساس اصول سیاست و قدرت سخت نتوانسته است چنین اجتماع پرشوری را فراهم کند. ایمان به خدای یگانه است که دشواری سفر را آسان می کند و مسلمانان آزاده را در سرزمین ابراهیم، گرد هم می آورد (قدرت نرم).

ب) کسب منافع و ارتقای جایگاه بین المللی

ترکیب دو نوع قدرت سخت و نرم در دیپلماسی رسانه ای حج، دستاورد دیگری را در دستیابی و حفظ منافع جهان اسلام فراهم می کند. تحقق این مهم هم در بعد داخلی جهان اسلام و هم در بعد بین المللی، در عرصه های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی تحلیل پذیر است.

یکی از مباحث مهم در روابط بین الملل، بهره گیری از رسانه ها برای ارتقای منافع ملی در سطح بین الملل است. بر این اساس لازمه شهرت و شأن ملی، دیپلماسی کارآمد است. از طرف دیگر طرح ریزی قدرت در روابط بین الملل نیز، نیازمند هویت واحد و برتری ملی در یک تصویر جهانی است که به برتری رسانه ای نیاز دارد. به این ترتیب قدرت جهانی یک کشور، به توانایی آن در دیپلماسی رسانه ای کارآمد بستگی دارد. (1)

حج نیز رسانه جهان اسلام است و می تواند چنین کارکردی را برای جهان اسلام داشته باشد؛ یعنی همان طور که رسانه ها در سیاست خارجی کشورها تأثیر دارند و در