حج و تعالی جهان اسلام : مروری بر کارکرد های بین المللی حج با تمرکز بر بیداری اسلامی صفحه 188

ظاهری و قومی و قبیله ای، همایشی عظیم را طرح ریزی می کنند.

آنان از هر مذهبی که باشند و فارغ از رنگ و نسب و هرگونه برتری، یک صدا و یک دل، در یک زمان و مکان، به سوی معبود خود می شتابند و یک صدا، ندای «اللهم لبیک» را سر می دهند و حج، مرکزی می شود برای قیام همه مسلمانان جهان که پروانه وار به گرد نماد توحید می چرخند و از برکات آن، بهره ها می برند.

قرآن یکی از حکمت های وجوب حج را منافعی می داند که مسلمانان آن را مشاهده می کنند: لِیَشْهَدُوا مَنٰافِعَ لَهُمْ . به نظر مرحوم علامه طباطبایی، مهم ترین منافع مورد نظر در این آیه، استحکام هرچه بیشتر پیوند برادری و همبستگی میان مؤمنان و نشان دادن قدرت آنان در صورت حفظ این یگانگی است و برای تحقق چنین هدف والایی در ایام حج، جدال و منازعه حرام شده است. (1)

2. نقش حج در شکل گیری اندیشه های تمدنی

دومین کارکرد مهم حج، شکل گیری اندیشه های تمدنی در دو لایه عمومی و تخصصی است. در برخی روایات، از منافع علمی و آثار فرهنگی حج و نقش آن در نشر معارف اهل بیت(علیهم السلام) و تفقه در دین یاد شده است. (2) این ثمره گران قدری برای زائران بیت الله و شیفتگان اسلام نبوت و امامت و تشنه کامان زمزم ولایت است که به سرزمین وحی، یعنی خاستگاه اهل بیت پیامبر اکرم(ص) و مهد نشو و نمای آنان بیایند و اسلام ناب و فقه خالص و بی آلایش اسلام و قرآن را از زبان حاملان آن بشنوند و با امام وقت خود، ملاقات کنند و احکام و شرایع دین را از زبان اهلش بشنوند و بدعت های رایج را از