حج و تعالی جهان اسلام : مروری بر کارکرد های بین المللی حج با تمرکز بر بیداری اسلامی صفحه 20

2. به دنبال ایجاد وحدت در جامعه، عنصر «مقاومت» در دل مردم به وجود می آید. اگر جامعه تهدیدشونده بتواند به دستاوردهای خود ادامه دهد و زمان را بخرد، برنده است و می تواند خودش را تکثیر کند. در واقع زمان در رابطه بین مقاومت و تهدید، عامل کاستن شدت تهدید و افزایش قوت مقاومت است. پیروزی مقاومت در یک نقطه، سبب می شود که توانمندی عامل تهدیدکننده در سایر نقاطی که عمل تهدید را بر دیگر افراد اعمال کرده است، کاهش یابد.

3. قدرت و توان مردمی که به خاطر تهدید، تسلیم شده اند، با دیدن نشانه های پیروز جریان «مقاومت» بالا می رود. به عبارت دیگر «ایستادگی، ایستادگی می آفریند». (1) افزون بر این عامل، «شرایط» به نفع جریان مقاومت برخواهد گشت و به این نحو، جریان «مقاومت» می تواند به جریان «سلطه» غلبه کند.

بنابراین اگر کشورهای مسلمان نشین، بخواهند بر مبنای دشمن مشترک به اتحاد یا ائتلاف برسند، باید چنین تهدید یا احساس تهدیدی نسبت به جریان بروز تمدنی و غیر اسلامی داشته باشند؛ اما متأسفانه واقعیت این است که در دنیای اسلام، بیشتر نگرانی های امنیتی کشورهای مسلمان، از ناحیه دیگر کشورهای مسلمان نشین است. (2)

به این ترتیب نظریه دشمن مشترک، توجیه گر نبود وحدت در جهان اسلام نیز هست و این مسئله، چنان که بر لزوم توجه بیشتر به برائت از مشرکان در وحدت بخشی تأکید دارد، غنای نظام سیاسی حج را نشان می دهد.

در تبیین بهتر این بعد از مراسم حج، توجه به این نکته مفید است که چنان که دشمن واقعی، چنین کارکردهایی را در انسجام بخشی، هویت بخشی و مقاومت بخشی دارد،