حج و تعالی جهان اسلام : مروری بر کارکرد های بین المللی حج با تمرکز بر بیداری اسلامی صفحه 24

برداشت کنشگران مسلمان از گسترش گفتمان لیبرالیسم در دنیای اسلام است و از سوی دیگر، فارغ از وجه گفتمانی آن، محصول اقدامات کنشگران مادی دنیای لیبرال علیه امت اسلامی است. (1)

حج به ویژه در قالب برائت از مشرکان، تجلی گفتمان اسلام در حفظ موجودیت خود و مبارزه با هرگونه تهدید ارزشی و تهاجم فرهنگی است. به عبارت دیگر، حج با توجه به ابعاد و جهات معنوی و تربیتی، بیانگر نظام ارزشی اسلام است و وقتی در قالب ابعاد سیاسی خود در برائت از مشرکان بروز می کند، ضمن اینکه سعی در حفظ و تمیز مرزهای ارزشی و گفتمانی خود با غیر دارد، اراده خود را برای پاسخ به هرگونه تهدید امنیتی نرم افزارانه که هویت و نظام ارزشی اسلام را هدف قرار دهد، نشان می دهد.

افزون بر این ابعاد تقابل گرایانه برائت از مشرکان را می توان در قالب تهدیدی علیه امنیت گفتمانی غرب نیز مطرح کرد.

نتیجه گیری

بیداری اسلامی علاوه بر عوامل داخلی، عوامل بیرونی نیز دارد؛ یکی از این عوامل مهم، عملکرد استعمارگرانه و خصمانه غرب در رویارویی با جهان اسلام است. مسلمانان برای ارتقای عزت و هویت تمدنی خود، نهضت فراگیری را در دو سده اخیر آغاز نمودند.

البته بیداری اسلامی علاوه بر اینکه نهضتی سیاسی و اجتماعی است، از جهت ظرفیت های درون دینی نیز تحلیل پذیر است. بر این اساس مناسک دینی را می توان بررسی کرد. در این بین حج که از مناسک جهان شمول و بین المللی اسلام است، ظرفیت زیادی در تحقق برنامه های بیداری اسلامی دارد. برائت از مشرکان، مسلمانان