- دیباچه 1
- اشاره 7
- مقدمه 10
- برائت از مشرکان و بیداری اسلامی 12
- اشاره 12
- 1. نظریه دشمن مشترک 14
- اشاره 16
- الف) انسجام بخشی 16
- د) امنیت بخشی در عرصه بین الملل 21
- مقدمه 26
- تأثیر انقلاب اسلامی بر بیداری اسلامی 27
- عناصر و مؤلفه های انقلاب اسلامی و حج 28
- اشاره 28
- 1. خدامحوری 32
- 2. مردم محوری 33
- 3. رهبری 36
- 4. وحدت کلمه و همبستگی 38
- 5. قیام و مبارزه 39
- 6. دشمن شناسی 41
- عرصه ها و زمینه های حج در صدور انقلاب 43
- اشاره 43
- 2. شناساندن دشمن و برائت از آن 47
- 3. معرفی انقلاب 49
- اشاره 53
- موانع صدور گفتمان انقلاب اسلامی در حج 53
- 1.تعصبات فرقه ای و مذهبی 53
- 2. انحصار در ابعاد فقهی حج 54
- الف) تفکر وهابی 55
- 3. حکومت آل سعود 55
- اشاره 55
- ب) نگرش نسبت به غرب 56
- اشاره 61
- الف) ویژگی های حاکم 61
- 5. تفاوت نظام سیاسی تشیع و تسنن 61
- ب) نظام روحانیت 62
- 6. ناکارآمدی جمهوری اسلامی 63
- مقدمه 65
- جایگاه مسئله فلسطین در بیداری اسلامی 67
- ظرفیت های حج در تقویت آرمان فلسطین در بیداری اسلامی 68
- اشاره 68
- اشاره 68
- 1. ظرفیت های دانشی (آگاهی بخشی) 68
- الف) توجه به نقش دولت ها 69
- د) معرفی الگوهای مبارزه در جهان اسلام 74
- ه) بیان آسیب های مبارزه و قیام 75
- و) پیوستگی منافع امت اسلامی با فلسطین 76
- الف) برانگیختن احساسات مسلمانان 77
- اشاره 77
- 2. ظرفیت های گرایشی (احساسی) 77
- ب) روحیه دادن به مسلمانان 78
- اشاره 80
- 3. ظرفیت های کنشی (رفتاری) 80
- الف) ایجاد وحدت 81
- ب) محکومیت تجاوزات اسرائیل 82
- مقدمه 85
- ابعاد اقتصادی بیداری اسلامی 87
- ظرفیت های اقتصادی حج و بیداری اسلامی 89
- 1. اقتصاد و سیاست 89
- اشاره 89
- الف) توسعه گردشگری دینی 92
- اشاره 92
- 2. اقتصاد و توسعه 92
- ب) تشکیل بازار مشترک اسلامی 95
- ج) تشکیل اتحادیه های همکاری اقتصادی 98
- زمینه های فرهنگی - اجتماعی همگرایی اقتصادی مسلمانان و حج 99
- اشاره 102
- مقدمه 103
- بیداری اسلامی و وحدت جهان اسلام 104
- اشاره 106
- فرایند حج در تقویت وحدت جهان اسلام در راستای بیداری اسلامی 106
- اشاره 107
- الف) حج و تقویت هویت تمدنی 108
- ب) تمرکز بر دشمن مشترک 110
- اشاره 111
- 2. همگرایی ارتباطی (تقویت روابط بین مسلمانان) 111
- الف) تقویت هویت دینی 112
- ب) تقویت سرمایه اجتماعی 114
- 3. همگرایی فقهی (مناسک وحدت بخش) 115
- اشاره 115
- الف) جمعی بودن 117
- ب) ساختارشکن بودن 119
- 5. همگرایی اقتصادی (وحدت آفرینی ابعاد اقتصادی حج) 122
- 1. تقویت قدرت 125
- آثار تقویت وحدت اسلامی در حج 125
- اشاره 125
- 2. ارتقای امنیت 126
- 3. تشخص هویتی و کنشگری فعال در عرصه بین الملل 129
- 4. تقویت ایده امت اسلامی 130
- مقدمه 133
- جنبه های مردمی بیداری اسلامی 135
- حج و ارتقای جایگاه ملت های مسلمان در عرصه بین الملل 136
- جایگاه ملت ها در عرصه جدید بین الملل 136
- ظرفیت حضور ملت ها در حج در بیداری اسلامی 138
- اشاره 138
- اشاره 139
- الف) تحت فشار قرار دادن دولت ها 140
- ب) تأثیرگذاری بر سیاست جهانی 142
- اشاره 143
- 2. ایجاد و تقویت جنبش های اجتماعی 143
- الف) تقویت باورهای مشترک 144
- ب) اعمال فشار به نهادهای رسمی قدرت 146
- ج) جهان شمولی و تقویت همبستگی اجتماعی 149
- مقدمه 152
- اشاره 154
- 1. امپریالیسم رسانه ای و ضرورت توجه به ابعاد رسانه ای حج 154
- حج، رسانه اسلامی 154
- 2. ابعاد رسانه ای حج 157
- ظرفیت های رسانه حج در بیداری اسلامی 159
- اشاره 159
- الف) کارکرد اطلاع رسانی 160
- 1. کارکردهای رسانه ای حج و بیداری اسلامی 160
- اشاره 160
- ب) کارکرد آموزشی یا انتقال فرهنگ 162
- ج) کارکرد همگن سازی 164
- د) کارکرد راهنمایی و رهبری 165
- ه) کارکرد بحران زدایی 166
- 2. دیپلماسی رسانه ای حج و بیداری اسلامی 168
- اشاره 168
- ب) کسب منافع و ارتقای جایگاه بین المللی 170
- مقدمه 172
- اهمیت و عرصه های جهانی شدن 173
- حج و جهانی شدن 174
- جهانی شدن، بیداری اسلامی و حج 175
- اشاره 175
- 1. تضعیف دولت ها و افزایش حضور و قدرت ملت ها 177
- 2. افزایش اتحاد و انسجام و کمرنگ شدن هویت های قومی و فرقه ای 178
- 3. کنشگری در عرصه بین الملل 180
- مقدمه 183
- ابعاد تمدنی بیداری اسلامی 184
- 1. نقش حج در شکل گیری تمایلات تمدنی 187
- اشاره 187
- ابعاد تمدنی حج 187
- 2. نقش حج در شکل گیری اندیشه های تمدنی 188
- 3. نقش حج در شکل گیری هویت تمدنی 190
- 4. نقش حج در شکل گیری سبک زندگی اسلامی و محصولات تمدنی 191
- تقویت بعد تمدنی بیداری اسلامی در حج 193
آیند و این مقصد بزرگ، زمانی میسر است که ابعاد مختلفه احکام اسلام را بتوانند به ملت های زیر ستم ارائه دهند و ملت ها را با اسلام آشنا کنند و فرصت را برای این امر بزرگ سرنوشت ساز مغتنم شمرده و از دست ندهند و چه فرصتی بالاتر و والاتر از کنگره عظیم حج که خداوند متعال برای مسلمانان فراهم آورده است. (1)
ایشان در جایی دیگر، آشنا نبودن مسلمانان با همه ابعاد اسلام را بزرگ ترین مشکل جامعه اسلامی می داند که بسیاری از مسائل دیگر نیز از آن ناشی می شود:
بزرگ ترین درد جوامع اسلامی، این است که هنوز فلسفه واقعی بسیاری از احکام الهی را درک نکرده اند و حج با آن همه راز و عظمتی که دارد، هنوز به صورت یک عبادت خشک و یک حرکت بی حاصل و بی ثمر باقی مانده است. (2)
2. شناساندن دشمن و برائت از آن
یکی از مفاهیم مهم گفتمان انقلاب اسلامی، مفهوم «ضدیت» و «غیریت سازی» است که بر نقش استعمار و استکبار در دشمنی با جهان اسلام تأکید دارد. امام خمینی(رحمه الله)، دشمنان اسلام را از عوامل مهم عقب ماندن مسلمانان می داند که با ایجاد اختلاف و تفرقه افکنی در بین مسلمانان و دست نشانده کردن حاکمان و دولت ها، سرمایه ها و منافع کشورهای اسلامی را به یغما می برند و از زائران خانه خدا می خواهد، مظالم دشمنان اسلام را برملا کنند. (3)
امام خمینی(رحمه الله) با ارائه بحث برائت از مشرکان، فقه سیاسی حج را متحول کرد. این تحول احیاگرانه بر اساس همان طرز فکر و مبنای معرفت شناختی و هستی شناختی بود که امام خمینی(رحمه الله) بر اساس آن، انقلاب اسلامی را طرح ریزی و رهبری کرد و به پیروزی رساند.
1- (1) . صحیفه حج، ج1، ص133. [1]
2- (2) . صحیفه نور، ج2، ص277.
3- (3) . ر.ک: همان، ج9، ص226؛ همچنین ر.ک: صحیفه حج، ج1، صص38، 108 و 113. [2]