- دیباچه 1
- اشاره 7
- مقدمه 10
- برائت از مشرکان و بیداری اسلامی 12
- اشاره 12
- 1. نظریه دشمن مشترک 14
- اشاره 16
- الف) انسجام بخشی 16
- د) امنیت بخشی در عرصه بین الملل 21
- مقدمه 26
- تأثیر انقلاب اسلامی بر بیداری اسلامی 27
- عناصر و مؤلفه های انقلاب اسلامی و حج 28
- اشاره 28
- 1. خدامحوری 32
- 2. مردم محوری 33
- 3. رهبری 36
- 4. وحدت کلمه و همبستگی 38
- 5. قیام و مبارزه 39
- 6. دشمن شناسی 41
- اشاره 43
- عرصه ها و زمینه های حج در صدور انقلاب 43
- 2. شناساندن دشمن و برائت از آن 47
- 3. معرفی انقلاب 49
- 1.تعصبات فرقه ای و مذهبی 53
- اشاره 53
- موانع صدور گفتمان انقلاب اسلامی در حج 53
- 2. انحصار در ابعاد فقهی حج 54
- الف) تفکر وهابی 55
- 3. حکومت آل سعود 55
- اشاره 55
- ب) نگرش نسبت به غرب 56
- اشاره 61
- 5. تفاوت نظام سیاسی تشیع و تسنن 61
- الف) ویژگی های حاکم 61
- ب) نظام روحانیت 62
- 6. ناکارآمدی جمهوری اسلامی 63
- مقدمه 65
- جایگاه مسئله فلسطین در بیداری اسلامی 67
- ظرفیت های حج در تقویت آرمان فلسطین در بیداری اسلامی 68
- اشاره 68
- اشاره 68
- 1. ظرفیت های دانشی (آگاهی بخشی) 68
- الف) توجه به نقش دولت ها 69
- د) معرفی الگوهای مبارزه در جهان اسلام 74
- ه) بیان آسیب های مبارزه و قیام 75
- و) پیوستگی منافع امت اسلامی با فلسطین 76
- الف) برانگیختن احساسات مسلمانان 77
- 2. ظرفیت های گرایشی (احساسی) 77
- اشاره 77
- ب) روحیه دادن به مسلمانان 78
- اشاره 80
- 3. ظرفیت های کنشی (رفتاری) 80
- الف) ایجاد وحدت 81
- ب) محکومیت تجاوزات اسرائیل 82
- مقدمه 85
- ابعاد اقتصادی بیداری اسلامی 87
- 1. اقتصاد و سیاست 89
- ظرفیت های اقتصادی حج و بیداری اسلامی 89
- اشاره 89
- اشاره 92
- الف) توسعه گردشگری دینی 92
- 2. اقتصاد و توسعه 92
- ب) تشکیل بازار مشترک اسلامی 95
- ج) تشکیل اتحادیه های همکاری اقتصادی 98
- زمینه های فرهنگی - اجتماعی همگرایی اقتصادی مسلمانان و حج 99
- اشاره 102
- مقدمه 103
- بیداری اسلامی و وحدت جهان اسلام 104
- اشاره 106
- فرایند حج در تقویت وحدت جهان اسلام در راستای بیداری اسلامی 106
- اشاره 107
- الف) حج و تقویت هویت تمدنی 108
- ب) تمرکز بر دشمن مشترک 110
- اشاره 111
- 2. همگرایی ارتباطی (تقویت روابط بین مسلمانان) 111
- الف) تقویت هویت دینی 112
- ب) تقویت سرمایه اجتماعی 114
- 3. همگرایی فقهی (مناسک وحدت بخش) 115
- اشاره 115
- الف) جمعی بودن 117
- ب) ساختارشکن بودن 119
- 5. همگرایی اقتصادی (وحدت آفرینی ابعاد اقتصادی حج) 122
- 1. تقویت قدرت 125
- آثار تقویت وحدت اسلامی در حج 125
- اشاره 125
- 2. ارتقای امنیت 126
- 3. تشخص هویتی و کنشگری فعال در عرصه بین الملل 129
- 4. تقویت ایده امت اسلامی 130
- مقدمه 133
- جنبه های مردمی بیداری اسلامی 135
- حج و ارتقای جایگاه ملت های مسلمان در عرصه بین الملل 136
- جایگاه ملت ها در عرصه جدید بین الملل 136
- ظرفیت حضور ملت ها در حج در بیداری اسلامی 138
- اشاره 138
- اشاره 139
- الف) تحت فشار قرار دادن دولت ها 140
- ب) تأثیرگذاری بر سیاست جهانی 142
- 2. ایجاد و تقویت جنبش های اجتماعی 143
- اشاره 143
- الف) تقویت باورهای مشترک 144
- ب) اعمال فشار به نهادهای رسمی قدرت 146
- ج) جهان شمولی و تقویت همبستگی اجتماعی 149
- مقدمه 152
- اشاره 154
- 1. امپریالیسم رسانه ای و ضرورت توجه به ابعاد رسانه ای حج 154
- حج، رسانه اسلامی 154
- 2. ابعاد رسانه ای حج 157
- ظرفیت های رسانه حج در بیداری اسلامی 159
- اشاره 159
- الف) کارکرد اطلاع رسانی 160
- 1. کارکردهای رسانه ای حج و بیداری اسلامی 160
- اشاره 160
- ب) کارکرد آموزشی یا انتقال فرهنگ 162
- ج) کارکرد همگن سازی 164
- د) کارکرد راهنمایی و رهبری 165
- ه) کارکرد بحران زدایی 166
- اشاره 168
- 2. دیپلماسی رسانه ای حج و بیداری اسلامی 168
- ب) کسب منافع و ارتقای جایگاه بین المللی 170
- مقدمه 172
- اهمیت و عرصه های جهانی شدن 173
- حج و جهانی شدن 174
- جهانی شدن، بیداری اسلامی و حج 175
- اشاره 175
- 1. تضعیف دولت ها و افزایش حضور و قدرت ملت ها 177
- 2. افزایش اتحاد و انسجام و کمرنگ شدن هویت های قومی و فرقه ای 178
- 3. کنشگری در عرصه بین الملل 180
- مقدمه 183
- ابعاد تمدنی بیداری اسلامی 184
- 1. نقش حج در شکل گیری تمایلات تمدنی 187
- اشاره 187
- ابعاد تمدنی حج 187
- 2. نقش حج در شکل گیری اندیشه های تمدنی 188
- 3. نقش حج در شکل گیری هویت تمدنی 190
- 4. نقش حج در شکل گیری سبک زندگی اسلامی و محصولات تمدنی 191
- تقویت بعد تمدنی بیداری اسلامی در حج 193
از سوی دیگر تأکید و تلاش بر حفظ هویت فرهنگی- عقیدتی و فقدان تأثیرپذیری و گفت وگو با سایر فرقه ها، عقاید و نحله های اسلامی و سایر فرهنگ ها، مانعی در تبادل فرهنگی بین ملت ها به شمار می رود. (1)
در این زمینه مقام معظم رهبری به چالش و مانعی اشاره می کند که امت اسلامی را دچار انشقاق و تشتت کرده است، آن، همانا گذر نکردن از «من قومی و نژادی» به «مای اسلامی و قرآنی» است که حج می تواند در گذر از «من قومی و نژادی» به «مای اسلامی و قرآنی» مؤثر باشد. (2)
افزون بر این، انعطاف ناپذیری عقیدتی نیز مانع از برقراری تعامل سازنده و انتقال ایده ها و تفکرات می شود؛ زیرا سبب نوعی تعصب کور می شود که جلوی هرگونه گفت وگوی سازنده را می گیرد. به این ترتیب تعصب عقیدتی و حتی فقهی، مانع از تعامل و اتحاد سیاسی می شود.
هرچند حج محلی برای حضور همه مسلمانان است، ولی وجود مذاهب گوناگون در حج، به نوعی بروز تفاوت ها نیز هست که اگر همراه نوعی تعصب شود، در کنار اختلافات فرهنگی، به مانع بزرگی در مسیر صدور انقلاب تبدیل می شود. این، همان عاملی است که دشمنان انقلاب، همواره مد نظر دارند و سعی می کنند تفاوت ها و تمایزات فرهنگی و دینی مسلمانان را به تعصبات کور تبدیل کنند.
2. انحصار در ابعاد فقهی حج
انقلاب اسلامی حاصل اندیشه ای است که دین و سیاست از هم جدا نیستند؛ بلکه ملازم یکدیگرند. امام خمینی(رحمه الله) با همین رویکرد، تفسیر و تحلیلی سیاسی از حج ارائه کرد و مسلمانان را به ابعاد و کارکردهای سیاسی حج در سطح بین الملل جهان اسلام رهنمون شد.
1- (1) . بازتاب مفهومی و نظری انقلاب اسلامی در روابط بین الملل، ص265.
2- (2) . ر.ک: مکتوبات، سال1370، ص 40.