تاریخ خمس صفحه 14

1- 8. تفسیر مجمع البیان، ج 9، ص 423.

به عبداللَّه بن جحش مأموریت داد تا در منطقه ای بین مکّه و طایف به نام «نخله» بر سر راه کاروان قریشیان کمین کنند تا از آنها خبر بگیرند. امّا عبداللَّه با گروهی از کاروانیان قریش درگیر می شود، یک نفر از مشرکان کشته و دو نفر از آنها اسیر و یک نفر می گریزد و اموال آنها که کشمش و پوست و دیگر کالاهای تجاری بود، به غنیمت مسلمان ها درآمد و آنها این اموال را به مدینه آوردند. عبداللَّه یک پنجم (خمس) اموال را برای پیامبرصلی الله علیه وآله جدا کرده و بقیه را بین یاران خود تقسیم می کند و این رویداد پیش از نزول آیه خمس بود.(1)

امّا اصمعی می گوید: پیش از اسلام، ما ربع (یک چهارم - 25 درصد) اموال را می دادیم و پس از اسلام، این میزان به خمس (یک پنجم - 20 درصد) رسید.(2)

2 - نخستین خمس پس از تشریع خمس در اسلام

هنگامی که نوزده ماه بیشتر از هجرت پیامبرصلی الله علیه وآله نگذشته بود؛ یعنی در دوازدهم رمضان سال دوم هجری، پیامبرصلی الله علیه وآله برای رویارویی با مشرکان مکّه به سوی چاه های منطقه «بدر» حرکت کردند و در آنجا جنگی سخت بین دو طرف درگرفت. در این