تاریخ خمس صفحه 144

1- 237. اصول کافی، ج 1، ص 67، ح 10.

2- 238. همان.

تبیین و گسترش موارد خمس

تبیین و گسترش موارد خمس

در دوران گذار حکومت از بنی امیه به بنی عباس و کشمکش های سیاسی - نظامی برخی علویان، فرصت خوبی را برای امام صادق علیه السلام پدیدار ساخت تا برخی از احکام حکومتی و ولایی شیعه را در زمینه های گوناگون اجتماعی، قضایی و مالی و … بدون هیچ گونه ملاحظه ای در جلسات علمی خود تبیین کند.

با بررسی موارد و موضوعاتی که تا این زمان خمس به آنها تعلّق می گرفته و مقایسه آن با زمان امام صادق علیه السلام، به خوبی دانسته می شود که خمس در زمان امام صادق علیه السلام کمی گسترش پیدا کرده و آن حضرت مصداق های تازه ای از غنیمت را مطرح کرده و چند گروه دیگر به آن افزود:

یک - مال ناصبی

ایشان خمس غنایم جنگی را تنها در اموالی که از کفّار و مشرکین در جنگ به دست می آمد، منحصر نمی دانست؛ بلکه می فرمود: اموالی که از دشمنان جنگی اهل بیت علیهم السلام (ناصبی ها) به دست شیعیان آمده، باید خمس آن را به امام پرداخت کنند. این در حالی است که در جنگ جمل، امیرالمؤمنین علیه السلام در پاسخ کسانی که خواستند اموال مردم بصره را که با امام جنگیده بودند، به عنوان غنیمت بردارند، امام فرمود: هیچ راهی برای اسارت این مردان نیست، اینها در