تاریخ خمس صفحه 176

1- 291. پیشین.

2- 292. نجاشی، ص 214، رقم 558.

3- 293. عیون اخبار الرضا، ج 2، ص 70 و 72، باب 7، ح 1.

4- 294. قرب الاسناد، ص 305، ح 1198.

نظیر خمس، سیستم مالی ویژه ای تنظیم کرده بود و از عناوین پوششی بهره می گرفت.

مقابله هارون با مبادلات مالی امام

حکومت های خودکامه در آن روزگار از مخالفین حکومت خود دو نگرانی مهم داشتند:

نخست: گرایش و رویکرد مردم به سوی مخالفین؛ یعنی بالا رفتن توانمندی انسانی آنها.

و دیگری: بالا رفتن توان مالی و فراهم آمدن امکانات برای برنامه ریزی و نقشه های خود.

نگرانی حاکمان بنی عبّاس از این جهت دوچندان بود؛ چرا که با توجّه به موقعیت جغرافیایی و سیاسی ویژه مکّه و مدینه، به عنوان پایتخت معنوی مسلمانان و جایگاه بسیاری از فقها و مفسّران و محل زندگی خاندان شخصیت های برجسته صدر اسلام و فرزندان مدّعیان خلافت، و نیز کانون بسیاری از شورش ها و اعتراض ها در این نقطه بوده و از سوی دیگر، دوری از بغداد مرکز خلافت، همه و همه آن چنان فضای مشکوک سیاسی به وجود آورده بود، که همه خلفا از آن در هراس بودند و کوچک ترین رفتار سیاسی و اجتماعی را با شدّت بازجویی می کردند.

نزد آنان جمع آوری مال و دریافت خمس و وجوهات