تاریخ خمس صفحه 216

نصف یک ششم (یک دوازدهم) برای کسی که توان هزینه اداره مزرعه اش را دارد و کسی که توان هزینه های اداره مزرعه اش را ندارد، بر او، نه این نصف یک ششم است و نه غیر از آن».

در بخشنامه بالا احکام جدیدی در مورد خمس وارد شده است که مهم ترین آنها عبارت است از:

یک - تعطیل بخشی از خمس

امام ممکن است در یک سال خمس را تعطیل کند، مثلاً در بخشی از صحیحه می فرماید: « … ولم أوجب ذلک علیهم فی متاع ولا آنیه ولا دوابّ ولا خدم ولا ربح ربحه فی تجاره ولا ضیعه إلّا ضیعه، سأفسّر لک أمرها تخفیفاً منّی عن موالی ومنّاً منّی علیهم … »؛ «این را در کالاها و ظرف ها و چهار پاها و بردگان و سودی که در تجارت و مزرعه برده می شود، واجب نکردم مگر در مزرعه ای که موضوع آن را به زودی برایت توضیح خواهم داد، این تخفیفی است از سوی من برای شیعیانم، و منّتی است که بر آنها گذاردم».

دو - اضافه کردن موارد جدید به طور موقت

امام در یک سال ممکن است در برخی چیزها خمس واجب کند مثلاً خمس مزرعه. در بخشی دیگر از صحیحه چنین آمده است: « … فأمّا الذی أوجب من الضیاع والغلات فی کلّ عام، فهو نصف السدس ممن کانت ضیعته تقوم بمؤونته، ومن کانت ضیعته لا تقوم بمؤونته فلیس علیه نصف سدس ولا غیر ذلک … »؛ «و امّا آنچه از مزرعه ها