تاریخ خمس صفحه 241

1- 392. بنگرید: معجم رجال الحدیث، ج 1، ص 230 و 231؛ آورده از رجال کشی، ص 481؛ و معجم رجال الحدیث، ج 12، ص 123؛ رجال کشی، ص 480؛ تنقیح المقال، ج 2، ص 252؛ سازمان وکالت و نقش آن در عصر ائمه، فصل هفتم.

راه های دریافت خمس در این زمان

یکی از نشانه های آشکار شیعه بودن در این زمان وجوب پرداخت خمس به امام بود، و خمس یک زنجیره ارتباطی بین امام و شیعیان بود. هر نیروی فعال و توانمند اقتصادی شیعه، که غیر از هزینه های زندگی و کاری و مالیاتی، اگر سودی به دست می آورد، خمس آن را به امام خود می رساند. به عبارت دیگر، تمامی شیعیان با کار و تلاش، نه تنها زندگی عادی خود را می گذراندند؛ بلکه آنها با درآمد کار خود، برای حراست از مذهب و پیشرفت و پایداری آن، هزینه لازم را می پرداختند و گاهی برای رساندن خمس به امام نیز، با دشواری هایی روبه رو می شدند و یا هزینه فراوانی می کردند تا خمس خود را به امام برسانند(1) و گاهی نیز برای شیعیان خطر جانی از سوی راهزنان و نیروهای دولتی به وجود می آمد؛ لذا ضرورت اساسی این بود که برای حراست از جان و مال شیعیان و دور ساختن آنها از خطرها و نیز هموار سازی راه های پرداخت خمس و سایر واجبات مالی و راهنمایی آنها، امام را ناچار می ساخت تا سازمان مالی خود را با معرفی نماینده های بیشتر، کارآمدتر سازد، و این نماینده ها می بایست مورد اعتماد مردم و بزرگان آن سرزمین ها باشند. امام برای شناسایی و اعتماد آنها،