تاریخ خمس صفحه 247

1- 399. حیات الامام العسکری، ص 250؛ آورده از الخرائج والجرائح، ج 1، ص 424.

2- 400. پیشین، ص 336؛ آورده از الغیبه طوسی، ص 215.

3- 401. حیات فکری و سیاسی امامان، ص 539؛ آورده از الخرائج والجرائح، ج 1، ص 429.

آن بخش از پول های فرستاده شده شیعیان بود که مورد شناسایی راویان قرار گرفته است. همچنین در بخش وقف و نذر کتاب های روایی، درباره فرستادن پول به این سبب ها، روایت های اندکی دیده می شود و حال آن که وقف و یا نذر برای اهل بیت علیهم السلام کیفر چندانی نداشت و چه بسا از سوی نزدیکان و وابستگان دربار خلفا نذرهایی برای اهل بیت علیهم السلام انجام گرفت.

روایت های خمسی این دوران

از این دوران، تنها یک روایت مربوط به دستور امام حسن عسکری علیه السلام در مورد پرداخت خمس نقل شده و آن روایت ریّان صلت است، او می گوید: به ابا محمّدعلیه السلام نوشتم: سرورم! آیا از درآمد آرد گندم زمینی که به من واگذار گردید، و از درآمدِ فروش ماهی آنجا و (درآمد فروش نی های «بردی» و «قصب» نیزار های این زمین، چیزی بر من واجب است؟

ایشان در پاسخ نوشت: «یجب علیک الخمس إن شاء اللَّه تعالی»؛(1) «بر تو خمس واجب است، إن شاء اللَّه تعالی». و این کمبود روایت های خمس در این زمان، ممکن است ناشی از یکی از سه دلیل زیر باشد:

نخست - مدّت کوتاه امامت ایشان و تحت نظر بودن امام