تاریخ خمس صفحه 252

1- 405. بنگرید اصول کافی، ج 1، ص 518، ح 5؛ و نیز ح 6 و 8.

افراد را خود امام انجام می داد و طی نامه ای برگزیدن وی را به آگاهی او می رساند؛ مثلاً امام در فرمان گزینش محمّد بن ابراهیم بن مهزیار این گونه نوشت: «قد أقمناک مکان أبیک فاحمد اللَّه»؛(1) «تو را به جایگاه پدرت منصوب کردم، پس خدای را سپاس گزار باش».

شیوه گزینش سفیر ها نیز این گونه بود که پیش از فرا رسیدن مرگ سفیر، امام طی نامه ای جانشین او را معرفی می کرد و فرمان می داد تا همه حساب ها را به وی تحویل دهد. پس از عثمان بن سعید، در سال های حدود 265 ه.ق، فرزند او ابوجعفر محمّد بن عثمان - که یکی از نماینده های بسیار کوشای امام در بغداد بود - را به جای او برگزیدند و در زمان او، مرکز مدیریت مالی از سامرّاء به بغداد منتقل شد و او نیز در سال 305 ه.ق هنگامی که مرگش نزدیک شد، به فرمان امام، ابوالقاسم حسین بن روح را - که یکی از ده نفر دستیار او بود - به جانشینی او برگزید و در سال 326 نیز به او فرمان داده شد تا ابوالحسن علی بن محمّد سمری را به جای خود بگمارد، او که آخرین سفیر ویژه امام بود، سرانجام در سال 329 ه.ق به او چنین فرمان داده شد.

«بسم اللَّه الرحمن الرحیم، یا علیّ بن محمّد السمری! أعظم اللَّه أجر إخوانک فیک! فإنّک میّت ما بینک وبین ستّه أیّام، فاجمع أمرک