تاریخ خمس صفحه 257

1- 418. الخرائج والجرائح، ج 3، ص 1121، ح 38.

2- 419. سازمان وکالت، ص 226.

مورد محمّد بن علی بن ابراهیم بن محمّد همدانی آورده که: او و فرزندش قاسم و جدّش نیز وکیل امام عصرعلیه السلام بوده اند. او می گوید: در یک زمان، امام در همدان سه نماینده داشت؛(1) امّا در برخی از شهرها، خود مردم کسی را به عنوان فرستاده به همراه پول ها و اجناس سهم امام به عراق می فرستادند؛ مثلاً احمد بن اسحاق اشعری قمی، فرستاده قمی ها به نزد امام بود(2) که معمولاً به قصد سفر حجّ، به این سو می آمدند. در خبرها آمده افرادی از مصر، بخارا، اردبیل، یمن، و … به نزد امام آمده اند.

سه - شیوه دریافت و رسید خمس

مردم خمس های خود را - که بیشتر به صورت درهم و دینار بود - در درون کیسه های کوچک که به آن «صرّه» می گفتند، جای می دادند و درب آن را می بستند و گاه مهر خود را بر روی آن می زدند و یا نام خود را روی آن و یا درون آن می نوشتند، و آن را توسط نماینده امام و یا فرستاده ای به عراق می فرستادند و آنها نیز این پول ها را در بغداد به دست یکی از خزانه داران امام می رساندند، البته برخی موارد نیز خمس آنها کالاهای قیمتی و ارزشمند؛ مانند: پارچه، اسب، شمشیر، زیور آلات و شمش طلا و … بود.