تاریخ خمس صفحه 285

1- 446. مجموعه فتاوی ابن جنید، ص 107؛ به نقل از المختلف، ج 3، ص 339 - 343.

2- 447. رجال النجاشی، ص 386 - ص 388، رقم 1047.

3- 448. همان، ص 90، رقم 223.

4- 449. همان، ص 390، رقم 1049.

فصل سوم

نظرات فقها پیرامون خمس در عصر غیبت

نظرات فقها پیرامون خمس در عصر غیبت

از همان سال های نخستین پس از غیبت صغرای امام مهدی علیه السلام، فقهای شیعه در مورد وجوب خمس اتفاق نظر داشته اند و تنها تعداد اندکی چون سلّار دیلمی، فتوا به تحلیل خمس داده اند و عمده ترین بحث آنها این بود که در زمان غیبت امام معصوم، خمس را به چه کسی تحویل نمایند؟

در این فصل به نظرات و توجیهات فقها پیرامون روایات تحلیل خمس می پردازیم:

1

ابن جنید، محمّد بن احمد بن جنید (م 381 ه.ق) نخستین کسی است که درصدد بررسی و ارزیابی و یا توجیه روایات خمس در عصر غیبت کبری برآمده است، او اختیار امام را در تحلیل خمس در نصف آن؛ یعنی سهمی که مربوط به خود امام است، می پذیرد؛ امّا درباره تحلیل تمامی خمس در تمامی زمان ها می گوید: به نظر من حلال کردن همه چیزی را که انسان مالک نیست، موجب بدهکاری به غیرِ حلال کننده می شود؛