تاریخ خمس صفحه 289

1- 454. المقنعه، ص 286.

چرا که او در واجبی که برای برترین مستحق ها است، اخلال نموده است و در احادیثی که در این باره آمده، هیچ اجازه تصرفی در آنها نیست؛ چرا که خمس و انفال با نصّ قرآن و اجماع امّت ثابت شده است، گرچه درباره این که چه کسی استحقاق آن را دارد، اختلاف است.(1)

5

شیخ طوسی، محمّد بن حسن بن علی معروف به شیخ الطائفه (385 - 460 ه.ق) درباره تحلیل خمس، علاوه بر پذیرش نظر شیخ مفید، دو مورد تجارت و مسکن را به موارد تحلیل شده یعنی نکاح افزوده است. ایشان می گوید: امّا در دوران غیبت، ایشان به شیعیانشان اجازه تصرّف در حقوقشان، که در خمس ها و غیر آن، در مواردی که ناگزیر به آن هستند، مثل ازدواج و تجارت و مسکن داده است؛ امّا در دیگر موارد، به هیچ وجه تصرّف در آن جایز نیست.

و در مورد حقوق ایشان در دوران غیبت، و خمس های گنج ها و سایر چیزها، نظر فقها در این باره مختلف است و هیچ سخن صریح و آشکاری در این مورد نداریم، مگر اینکه هریک آنها از روی احتیاط سخن گفته است.

برخی گفته اند: در حالت پنهانی امام، سهم امام در هزینه هایی مانند نکاح و تجارت، برای ما حلال شده است.