تاریخ خمس صفحه 290

1- 455. الکافی فی الفقه، ص 172 - 174.

گروهی گفته اند: واجب است انسان تا هنگامی که زنده است، آن را نگهداری کند و هنگامی که مرگش فرا رسید، به مؤمنی که به او اعتماد دارد، وصیت کند تا هنگامی که حضرت ظهور کرد، به او تحویل دهد، یا اینکه به مانند او به کسی وصیت کند، که همین طور عمل شود تا به صاحب الامر برسد.

گروهی گفته اند: واجب است آن را دفن کند؛ چرا که زمین به هنگام قیام حضرت گنج های خود را بیرون می ریزد.

و گروهی گفته اند: واجب است آن را به شش قسمت تقسیم کند: سه قسمت برای امام دفن شود یا به کسی که به او اعتماد دارد، به امانت سپرده شود. و سه قسمت دیگر را میان مستحقّان خمس از یتیمان خاندان محمّدصلی الله علیه وآله و نیازمندان و در راه ماندگان آنها تقسیم کند، و اگر کسی احتیاط کند و به یکی از فتوا های نخست مانند دفن کردن و یا وصیّت کردن عمل کند، گنه کار نخواهد بود.

امّا اگر در مال خمس تصرّف کند؛ یعنی مانند فتوای نخست آن را حلال بداند، این خلاف احتیاط است و بهتر است که از این کار دوری کند.(1)

6

ابویعلی حمزه بن عبدالعزیز سلاّر دیلمی (م 448 ه.ق) نخستین کسی است که فتوا به تحلیل مطلق خمس داده، آن گونه که در کتاب فقهی ایشان، به نام «المراسم العلویه» آمده، قائل به