تاریخ خمس صفحه 294

و نویسندگان و دانشجویان و پژوهشگران منابع شریعت به آن تکیه کرده اند.(1)

10

محقق حلّی، جعفر بن حسن بن یحیی بن سعید (602 - 676 ه.ق) مانند شیخ مفید و شیخ طوسی و دیگران بر این باور است که: در زمان غیبت تصرّف در خمس جایز نیست، مگر در موارد نکاح و مسکن و تجارت. امّا نکته تازه ای که ایشان گفته اند، اینکه: در زمان غیبت امام، خمس در بین گروه های سه گانه از مستحقّین توزیع می شود و در مورد سهم امام، سخن های گوناگونی است که نزدیک ترین آنها: جایز است آن را به کسی بدهند که سهم خمس به او نرسیده باشد و یا به اندازه کفایت به او نرسیده، به وجهی که سهم او نیز کامل شود.(2)

در کتاب «المعتبر» نیز نزدیک به همین سخن را دارد(3) و در شرایع نیز به همین سخن چنین استدلال می کند: گفته شده: می توان نصف خمس را برای مستحقّین آن مصرف کرد و آنچه که اختصاص به امام دارد نگهداری شود، با وصیت کردن و یا دفن کردن. و همچنین گفته شده: می توان در سهم امام نیز به نفع گروه های موجود، تصرّف کرد؛ چرا که بر امام است اگر سهم