تاریخ خمس صفحه 30

1- 51. سوره انفال، آیه 41.

خمس در غیر غنایم جنگی امری رایج بوده است و در این مورد دلایل گوناگونی می آورند:

الف) لغت شناسان و مفسّران قرآن به هنگام تعریف غنیمت گفته اند: «غنیمت تنها به آن دارایی که در جنگ به دست می آید، گفته نمی شود؛ بلکه به هر سودی که به چنگ انسان درمی آید، غنیمت می گویند». در این باره به دو تعریف معروف استناد می جویند:

1 - برخی گفته اند: «غنیمت آن چیزی است که آدمی با تلاش و کوشش به آن می رسد» و با استناد به این سخن پیامبرصلی الله علیه وآله که فرمود: «الصیام فی الشتاء هی الغنیمه البارده»؛(1) «روزه گرفتن در زمستان بهره خنکی است که به چنگ در می افتد».

گفته اند: روزه هرچند که در زمستان هم باشد باز برای آدمی رنج و سختی در پی دارد؛ امّا پیامبرصلی الله علیه وآله به آن «غنیمت بار ده» گفته است.

2 - برخی دیگر در تعریف خود گفته اند: «غنم؛ یعنی رسیدن به چیزی که بدون سختی و رنج باشد».(2)

در مجموع، بنابر هر دو تعریف، «غنیمت؛ یعنی به سود و بهره ای رسیدن، خواه برای آن رنجی کشیده باشد، یا اینکه