تاریخ خمس صفحه 308

1- 484. مستند الشیعه فی أحکام الشریعه، ج 10، ص 121 - 137.

نیستی؛ بلکه ممکن است حکم این هم مثل حکم مجهول المالک باشد؛ چون که مانع رسیدن مال به ایشان، همان نشناختن ایشان است. پس در این هنگام، نایب ایشان در زمان غیبت برای ایشان صدقه می دهد و این کار یعنی رساندن به ایشان است به مانند اموال دیگران که نمی توانیم به دستشان برسانیم … (1)

صاحب جواهر نخستین کسی بود که به مجهول المالک بودن سهم امام فتوا داده و حکم به صدقه دادن کرده است.

25

شیخ انصاری، مرحوم مرتضی بن محمّد امین (م 1281 ه.ق) در کتاب خمس خود، درباره سهم سادات در زمان غیبت می گوید: به هر حالی که باشد، ما یقین داریم به جایز نبودن منع این گروه ها (سادات) در زمان غیبت از سهم شان. افزون بر آن اینکه: وصیت کردن به این مالهای خمسی به دیگری، و آن نیز به دیگری در مثل این زمان، به یقین در معرض تلف قرار دادن آن است … (2)

شیخ انصاری نخستین کسی بود که بحث احراز یقین به رضایت امام را به عنوان مجوّز در تصرّف سهم امام مطرح کرده است. در کتاب خمس ایشان چنین آمده: آنچه می بایست در آن درنگ و اندیشه نمود، احوال امام و روزگار بیچارگی پیروان