تاریخ خمس صفحه 309

1- 485. جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، ج 16، ص 177.

2- 486. کتاب خمس شیخ انصاری، ص 333.

امام در این دوران و ملاحظه حال امام نسبت به این پیروان است که یقین به رضایت امام علیه السلام پیدا می شود، به اینکه سهمشان درباره آنها و رفع گرفتاری از آنها مصرف شود و نیز هر جا که کارهای عمومی و مهم به سهم ایشان نیاز پیدا کرد، مصرف شود.(1)

و در مورد اینکه: آیا این مال به عنوان جبران می بایست تنها به مصرف سادات برسد یا نه، می گوید: نتیجه اینکه اثبات وجوب مصرف سهم امام برای این گروه ها برای جبران کمبود آنها، محلّ نظر است، به ویژه هنگامی که محلّ مصرف دیگری، که به مراتب اهمیت بیشتری دارد، پیدا شود.(2)

26

محقق همدانی، آقا رضا بن محمّدهادی (م 1322 ه.ق) درباره خمس در زمان غیبت چنین می گوید: بدون تردید، با تکیه بر این گونه اخبار شاذ و متروک، صحیح نیست بنی هاشم را از سهمشان، که به صراحت کتاب خدا و سنت متواتر ثابت شده، منع کنیم. تنها چیزی که دلالت می کند بر حلّیت خمس در زمان غیبت، آن توقیعی است که در کتاب کمال الدین، از محمّد بن محمّد بن عصام کلینی، از محمّد بن یعقوب کلینی، از اسحاق بن یعقوب که در آن آمده … نقل شده است؛ زیرا در آن روایت، امام علیه السلام با عبارت «وأمّا الخمس»، اشاره به خمسی می کند که واقع شده.