تاریخ خمس صفحه 349

1- 558. بحوث فقهیه هامّه، ص 132 و 133.

2- 559. الخمس والأنفال، تفصیل الشریعه فی شرح تحریر الوسیله، ص 269 و 277.

و حکومت حقّ قرار داده شده، و این مال برای امام قرار داده شده، از آن جهت که امام است نه برای شخص امام؛ یعنی عنوان امامت به عنوان قید ملاحظه شده است، نه اینکه علّت باشد. و انفال نیز مانند این است و مسؤولیت گرفتن خمس و انفال و هزینه کردن آنها از کارکردهای امامت و حکومت و کسی که حقّ حکم را دارد، است و آن پیامبرصلی الله علیه وآله در دوران ایشان و پس از ایشان برای امام معصوم و در غیبت برای فقیه عادل و عالم به مصالح اسلام و مسلمین است.(1)

جمع بندی نظرات فقها در عصر غیبت پیرامون خمس

الف) در دوران غیبت کبری تاکنون، فقها آرا و نظرات گوناگونی را در مورد خمس داده اند، اصولاً همه فقهای شیعه به جز چند نفر، مانند ابویعلی سلاّر دیلمی (م 448 ه.ق) در کتاب فقهی خود به نام مراسم(2) و نیز مولی محمّدباقر سبزواری (م 1090 ه.ق) در کتاب خود(3) و محدث شیخ عبد اللَّه بن صالح بحرانی (زنده در سنه 1117 ه.ق)(4) حکم به عدم وجوب خمس داده اند.

ب) همه فقهای شیعه فتوا داده اند که در عصر غیبت، سهم گروه های سه گانه سادات را، در صورت نیازمندی آنها، می بایست به خود آنها داد.